Strach przed AI a dane: co mówią najnowsze badania

25 września CNBC opublikowało najnowszy materiał w tym dossier o tym, jak AI zmienia zatrudnianie na początku kariery. Główne liczby są niewygodne dla absolwentów, ale nie potwierdzają najprostszej wersji tej historii.

Federal Reserve Bank of New York, na który powołuje się CNBC, podał, że w czerwcu 2026 roku stopa bezrobocia wśród absolwentów uczelni w wieku od 22 do 27 lat wyniosła 5,7%. To więcej niż średnia krajowa i o pełny punkt procentowy więcej niż dwa lata wcześniej w tej samej grupie. Stopa bezrobocia wszystkich młodych pracowników sięgnęła w czerwcu 7,2%. Wskaźnik niedozatrudnienia, czyli pracy na stanowiskach niewymagających licencjatu, osiągnął 42% wśród świeżych absolwentów, wobec 33,7% wśród wszystkich absolwentów uczelni. Te liczby opisują słaby rynek dla osób wchodzących na rynek pracy. Same w sobie nie dowodzą, że spowodowała to AI.

Badanie ofert pracy, które przeprowadził sam Nowojorski Fed, mówi o tym wprost.

"Choć AI może przyczyniać się do ostatnich zmian na rynku pracy, nie jest głównym powodem spowolnienia zatrudniania" - napisał NY Fed, cytowany przez CNBC. Z badań wśród pracodawców wynika, że firmy "zamierzają wprowadzać AI głównie przez przekwalifikowanie, z ograniczonym wpływem na zatrudnianie". To znacznie węższa teza niż ta krążąca w komentarzach, a pochodzi od tej samej instytucji, której dane o bezrobociu absolwentów służą do argumentowania przeciwnej tezy.

Wyraźnie zmienia się sam proces zatrudniania. Badanie LinkedIn, na które powołuje się CNBC, pokazało, że 66% rekruterów na początku 2026 roku planowało częściej korzystać z AI przy rozmowach wstępnych, a 81% kandydatów mówiło, że używało AI w poszukiwaniu pracy lub zamierzało to zrobić. Obie strony transakcji są dziś częściowo zautomatyzowane, przez co trudniej odczytać pojedynczy wskaźnik zatrudnienia jako czysty pomiar popytu.

Dane o kompetencjach wskazują w drugą stronę

Dowody dotyczące kompetencji idą w innym kierunku niż narracja o wypieraniu. Handshake, platforma dla osób na początku kariery, która pracowała z OpenAI nad narzędziami technologicznymi dla studentów, podaje, że kończący studia w 2026 roku wymieniali kompetencje AI w CV dwa razy częściej niż rocznik 2022. Z jej analizy wynika, że 74% tych wzmianek dotyczyło projektów z życia wziętych, a nie zajęć. "Dane mówią nam, że młodzi talenty nie są wypierane przez AI, lecz wzmacniane przez nią" - napisał Handshake we wpisie na blogu cytowanym przez CNBC.

National Association of Colleges and Employers raportuje podobną zmianę popytu. Kompetencje AI pojawiły się w 16,5% opisów stanowisk wiosną, wobec 10,5% poprzedniej jesieni. Ogólnie 28% pracodawców szuka młodych pracowników, którzy potrafią używać AI w pracy. NACE opisuje "uderzający rozdźwięk" między częścią kandydatów z pokolenia Z a rynkiem pracy: pracodawcy oczekują gotowości do pracy z AI, a znaczna część studentów w ogóle kwestionuje jej miejsce w poszukiwaniu pracy.

Druga strona tego samego boomu

AI tworzy też popyt w zawodach, których nie da się zautomatyzować ani przenieść za granicę. 26 września CNBC poinformowało, że spawacze, hydraulicy, technicy HVAC i elektrycy są bardzo poszukiwani przy budowie centrów danych, choć wiele z tych prac jest tymczasowa. Maria Flynn, prezeska i dyrektorka generalna Jobs for the Future, powiedziała CNBC, że centra danych to tylko jeden element większej układanki, do której należą modernizacja sieci energetycznej i przebudowa transportu.

Dane o płacach są uderzające. Nicole Bachaud, ekonomistka rynku pracy w ZipRecruiter, powiedziała CNBC, że średnia płaca minimalna na stanowiskach w centrach danych wzrosła o 125,1% rok do roku, do blisko 208 000 dolarów. Jej zdaniem odpowiadają za to wysoce specjalistyczne stanowiska inżynierskie, które zawyżają średnią. Liczba ogłoszeń dla spawaczy i monterów rur wzrosła o 164% rok do roku, wynika z danych Bachaud. Technicy na poziomie czeladniczym mogą zarobić od 40 000 do 60 000 dolarów, powiedziała Flynn, a doświadczeni elektrycy powyżej 100 000 dolarów.

Justin Sinkovich z Columbia College Chicago wskazał CNBC Luizjanę, gdzie Amazon przeznaczył 12 mld dolarów na centrum danych z 540 miejscami pracy na miejscu, w tym 1 700 elektryków, techników i pracowników ochrony, a projekt Hyperion firmy Meta wyceniono na 27 mld dolarów. Jak zauważył, tych prac nie da się wykonywać zdalnie. Ryzyko w tej części historii jest polityczne: CNBC podało, że stany, w tym Nowy Jork i Teksas, zaczęły spowalniać inwestycje, a po sprzeciwie społecznym pojawiły się lokalne blokady, które mogą uderzyć w właśnie wytworzony trend na rynku pracy.

Praca naukowa opublikowana 22 września na stronie konferencji NBER, zatytułowana Artificial Intelligence and Labor Market Reallocation, współistnieje z tymi ustaleniami, ale ich nie rozstrzyga. Dossier zawiera PDF, lecz nie czytelne streszczenie jej wniosków, więc nie można tu rzetelnie opisać jej wkładu.

Czytane razem, najnowsze źródła wskazują na realokację, a nie na załamanie: słabsze zatrudnianie na początku kariery, większy popyt na kompetencje AI i na zawody techniczne, a pracodawcy planują przekwalifikowanie, a nie zastępowanie ludzi. Sprzeczność między wnioskiem NY Fed o tym, że AI "nie jest głównym powodem", a liczbami bezrobocia absolwentów jest realna i nie rozstrzygnie jej kolejna runda komentarzy.