Antytrust wobec big techu: regulowanie przez sądy, nie przez Kongres

29 września prezydent Donald Trump powiedział dziennikarzom, że po lunchu w Białym Domu podpisał z liderami branży technologicznej "moralnie wiążący" dokument dotyczący sztucznej inteligencji. Relacjonowało to CNBC. Spiker Izby Reprezentantów Mike Johnson opisał porozumienie jako oświadczenie zasad, które są "dobrowolne ze strony branży", i dodał, że Biały Dom będzie kierować rozwojem sektora. Trump stwierdził, że "widzi ogromną samoregulację", a jego administracja rozważa powołanie dziesięcioosobowego komitetu do nadzoru nad branżą AI.

To najnowszy wpis w tej sprawie. Sprawy konkurencyjne, które trafiają na pierwsze strony gazet, nie posuwają się w Kongresie w tym samym tempie. Toczą się w sądach, u stanowych prokuratorów generalnych i u regulatorów.

Weźmy wątek antytrustowy najbliższy lunchowi o AI. CNBC zauważyło, że "w ostatnich tygodniach złożono wiele projektów ustaw w Izbie Reprezentantów i w Senacie" dotyczących nadzoru nad AI. Żadnego z nich nie opisano jako obowiązującego prawa. Dario Amodei, szef Anthropic, który był na spotkaniu, powiedział, że przepisy o ryzykach związanych z AI są "wciąż przedmiotem dyskusji". Spotkanie w Białym Domu nie przyniosło mechanizmu egzekwowania, tekstu ustawy ani terminu. Trump powiedział tylko, że zamierza mianować nowego pełnomocnika ds. AI "w ciągu najbliższych trzech, czterech dni".

Gdzie naprawdę leży presja antytrustowa

W materiałach nie ma świeżego wyroku sądu w sprawie biznesu reklamowego Google'a, ale widać kształt sporu. Osobny wpis w codziennym newsletterze MIT Technology Review z 29 września wymienia działania na poziomie stanów. Floryda zwróciła się do sądu o zablokowanie OpenAI przed rozwijaniem nowych modeli, a stan chce też zakazać ChatGPT udawania osoby. Podają to Politico i The Verge. Kongresmen Khanna zaproponował zakaz samodoskonalącej się AI, relacjonowało CNBC. To ruchy regulacyjne i legislacyjne, nie wyroki antytrustowe. Dotyczą bezpieczeństwa, a nie struktury rynku.

Consumer Reports opublikowało 29 września badanie, które dokłada kolejną warstwę. Badacze prywatności z Northeastern University przetestowali 21 pojazdów i towarzyszące im aplikacje mobilne w namiocie Faradaya. Odkryli, że prawie jedna czwarta aplikacji samochodowych wysyłała dane umożliwiające identyfikację osoby, w tym nazwiska, numery identyfikacyjne pojazdów i dokładne lokalizacje geograficzne. Wśród głównych odbiorców danych kierowców znaleźli się Amazon, Google, Meta, Microsoft, Pinterest, Snap i Yahoo.

"Nie wygląda na to, żeby klient mógł kupić nowy samochód, który go nie śledzi" - powiedziała Sarah Elizabeth Gillespie, współautorka badania.

Ten wynik nie jest orzeczeniem antytrustowym. Jest jednak dowodem, po który sięgają organy ochrony konkurencji, gdy przekonują, że koncentracja danych na różnych rynkach to problem. General Motors, Honda, Nissan i Stellantis powiedzieli Consumer Reports, że niektórym odbiorcom danych kierowców zabroniono samodzielnego ich wykorzystywania lub sprzedaży. Badacze ustalili, że te ograniczenia niekoniecznie działają. Gdy pokazali swoje wyniki Hondzie, firma poleciła jednemu ze swoich dostawców, Amplitude, usunięcie wszystkich otrzymanych danych o lokalizacji i przestała je przesyłać.

Pytanie o pieniądze stojące za pytaniem prawnym

Główny ekonomista Apollo, Torsten Slok, opublikował 29 września notatkę. Przekonuje w niej, że analitycy technologiczni z Wall Street i analitycy pokrywający klientów sektora technologicznego nie mogą mieć racji jednocześnie. Analitycy technologiczni oczekują, że operacyjne przepływy pieniężne sektora wzrosną ponad dwukrotnie, do około 2 400 000 000 000 dolarów do 2028 roku, czyli o ponad 1 200 000 000 000 dolarów. Analitycy pokrywający pozostałe sektory S&P 500, czyli klientów technologii, oczekują znacznie mniejszego wzrostu operacyjnych przepływów pieniężnych.

"Obie strony nie mogą mieć racji jednocześnie" - napisał Slok. Notatka pyta, kto dokładnie będzie wypisywał czeki na zakup usług AI. To pytanie leży pod debatą antytrustową. Jeśli prognozy popytu są zbyt optymistyczne, argument za rozbiciem lub ograniczeniem dużych platform słabnie, bo rynek już je dyscyplinuje. Jeśli prognozy się potwierdzą, argument o koncentracji zyskuje na sile.

Nie wszyscy w tych materiałach widzą branżę jako działającą firmę. Esej z 29 września na monroelab.com zatytułowany "The Tech Industry: An Autopsy" przekonuje, że sektor "jest martwy", a to, co zostało, to "fragmenty silników, buchające ogniem z resztek paliwa, gdy spadają na ziemię". To tekst opinii, nie ustalenie dziennikarskie, i nie podaje żadnych nowych danych antytrustowych.

Strona pracownicza ma własną relację. Bay Area Current opublikowało 29 września wywiad z autorami książki Against Tech Oligarchy, JS Tanem i Clarissą Redwine. Opisują w nim organizowanie się pracowników technologicznych od strajku w Google w 2018 roku po zakładanie związków w Kickstarterze. Książka cytuje inwestora venture capital Marca Andreessena, który w wywiadzie w 2025 roku powiedział, że "firmy są w zasadzie przejmowane i zamieniane w silniki zmian społecznych, rewolucji społecznej. Załoga dziczeje".

Obraz dopełniają dwa inne materiały z 29 września. 404 Media poinformowało, że trzech pracowników technologicznych z Bay Area, działających jako DrivingBench, podłączyło GPT-6 Astra, Claude Fable 5.1, Grok 4.6 i GPT-5.6 Sol do wynajętej Toyoty Corolli i przejechało trasę z pachołkami na publicznym parkingu. Tylko GPT-6 Astra ukończył trasę. Ten sam materiał podał, że Narodowa Administracja Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ogłosiła w zeszłym tygodniu dochodzenie w sprawie Comma, gotowego systemu jazdy, którego zespół użył. Stało się to po dwóch wypadkach z udziałem tego systemu, w których zginęły trzy osoby. MIT Technology Review podało też, że jego lista Climate Tech Companies to Watch na 2026 rok ukaże się 6 października.

Dla dossier antytrustowego praktyczny wniosek jest węższy. Najnowsze działanie Waszyngtonu to dobrowolne porozumienie bez mechanizmu egzekwowania, datowane na 29 września. Wiążąca presja płynie z sądów, od stanowych urzędników i regulatorów oraz z badań danych, które dają tym urzędnikom materiał do pracy.