Chiński statek badawczy nie opuszcza okolic filipińskiego kabla podwodnego mimo żądań Manili

Statek miał przerwać łączność radiową i podawać fałszywą tożsamość. Tak wynika z relacji Tom's Hardware o incydentach, o których pierwsza napisała Nikkei Asia. Jednostka manewrowała też, żeby uniknąć zatrzymania. Manila wysłała w odpowiedzi swój największy okręt. Widziano go 37 mil morskich od prowincji Batanes, którą administrują Filipiny, choć roszczenia do niej zgłasza Pekin.

W tym samym zdarzeniu interweniowała chińska jednostka straży przybrzeżnej. Pekin skarżył się później na nękanie, podał South China Morning Post za Tom's Hardware. Nie potwierdzono żadnego ataku na kable.

Raport z 3 listopada wpisuje się w serię publikacji, które zamieniły dno morskie w bieżący temat bezpieczeństwa. Ars Technica pisała 28 października o chińskim szpiegowaniu wokół kabli na Pacyfiku, które zwiększa ryzyko dla wielkich firm technologicznych. The Australian donosił w tym samym tygodniu, że minister obrony Richard Marles wskazał 15 krytycznych kabli. Gazeta ostrzegała, że dno morskie staje się polem walki. Żaden z tych tekstów nie ustala intencji i żaden nie twierdzi, że kabel został przecięty. Łączy je czas publikacji: kilka materiałów w jednym tygodniu, każdy o tym samym akwenie. Każdy zatrzymuje się przed tym samym wnioskiem. Wzorzec jest sugestywny. To nie dowód, a autorzy tekstów nie udają, że jest inaczej.

Czym naprawdę zajmują się statki badawcze

Najwyraźniejszym dowodem jest liczba. Raport Center for Strategic and International Studies wykazał, że chińskie statki badawcze spędzają więcej czasu na krążeniu w pobliżu kabli niż jednostki z jakiegokolwiek innego kraju. Opisano ten wysiłek jako nieproporcjonalny, podał Tom's Hardware. To miara obecności, nie zniszczeń.

Cel takich działań nie jest jasny, ale raport wyraźnie stwierdzał, że wysiłki były „nieproporcjonalne”.

Prace pomiarowe mają zastosowania cywilne i kartowanie dna morskiego jest jednym z nich. Niepokój budzi to, że te same kadłuby mogą nanieść na mapę przebieg kabli, głębokość ich zalegania i miejsca, w których wychodzą na brzeg. To informacje, których przeciwnik chciałby mieć przed jakąkolwiek ingerencją. Z doniesień nie wynika, jakie dane zebrały statki ani kto je otrzymał.

Trend regionalny zmierza w stronę umacniania ochrony. Australia, Wielka Brytania i USA pogłębiły działania na rzecz bezpieczeństwa kabli podmorskich w Indo-Pacyfiku. Australia publicznie wzmacnia obronę tego, co nazywa krytyczną infrastrukturą podwodną. W materiale odnotowano też starania UE o bezpośredni kabel do Grenlandii z planem połączenia obejmującym Kanadę, Koreę Południową i Japonię. Wskazano europejski ruch w stronę pierwszego podwodnego połączenia z Grenlandią, gdy relacje z USA się psują. Tajlandia z kolei przyspiesza to, co lokalne media nazywają suwerennością kablową.

Tło komercyjne

Kable mają znaczenie, bo ruch na nich rośnie. Nowy kabel Meta o długości 4 300 mil ma przesyłać dane z prędkością 1 000 000 gigabitów na sekundę, według doniesień. To prywatna infrastruktura obsługująca prywatne obciążenia AI i leży na tych samych wodach co działalność badawcza.

Rozbudowa AI na lądzie napotyka własne spory, przez co warstwę podwodną trudniej oddzielić od reszty. OpenAI zmienia nazwy swoich centrów danych na „kampusy obliczeniowe”, o czym The Verge pisał 3 listopada. Krytycy cytowani przez The Verge nazwali to zmianą marki, nie naprawą. Tom's Hardware podał 2 listopada, że ponad 90% z 10 202 publicznych komentarzy o centrach danych było negatywnych. Komentarze pochodziły z 417 spotkań samorządów lokalnych w 48 stanach.

Drugim ograniczeniem jest energia. Październikowa analiza Ember, opisana przez pv magazine 3 listopada, wykazała, że centra danych odpowiadają już za około 19% szczytowego zapotrzebowania na energię elektryczną w Irlandii. Prognozuje, że udział ten wzrośnie do 24% do 2030 roku. To samo badanie oszacowało przesunięcie obciążenia na około 1,5% ulgi szczytowej w Irlandii, wobec prawie pięciokrotnie większej ulgi z generacji za licznikiem.

W Wielkiej Brytanii właściciel Drax zawarł umowę wartą 20 mld funtów z Brookfield i Radiant. Umowa przewiduje budowę centrum danych o mocy ponad 1 gigawata na terenie elektrowni Drax. Działalność może ruszyć na początku 2028 roku, z mocą obliczeniową do 100 MW w pierwszym kwartale tego roku, podał Guardian 3 listopada. National Grid osobno planuje największą stację transformatorową w Wielkiej Brytanii w pobliżu planowanego centrum danych w Teesside, podał Guardian 1 listopada.

Dlaczego sprawa kabli pozostaje otwarta

Najnowsza publikacja o kablach to relacja z jednego incydentu. Nie rozstrzyga większego pytania, czy badania są rozpoznaniem, czy rutynową nauką. Pokazuje natomiast, że Manila jest gotowa wysłać swój największy okręt, by zakwestionować obecność statku badawczego. Pekin jest gotów odpowiedzieć jednostką straży przybrzeżnej i skargą.

Analitycy cytowani w materiałach opisują tę działalność jako presję w szarej strefie, nie atak. Ten sposób ujęcia ma znaczenie. Działania w szarej strefie mają z założenia pozostawać poniżej progu, który wywołałby reakcję wojskową, a jednocześnie zmieniać stan faktyczny na wodzie. Nie ma potwierdzonego przypadku uszkodzenia kabla przez chińską jednostkę ani oficjalnego ustalenia, czemu służyły badania.

To, co zapis zawiera, to skala. Incydenty powtarzają się w pobliżu wód japońskich i filipińskich. Liczba z think tanku stawia chińskie statki przed wszystkimi innymi krajami w pobliżu kabli. Grupa zachodnich rządów planuje teraz wydatki na ochronę. Kolejny opatrzony datą rozwój warto obserwować równie uważnie jak ten.