Chiny zaostrzają kontrolę eksportu galu, litu i technologii baterii

Notę wydały wspólnie Ministerstwo Handlu i Ministerstwo Nauki i Technologii. Z katalogu znikną trzy pozycje, jedna się zmieni, jedna dojdzie, podało ministerstwo. Konsultacje trwają do 1 lutego. O propozycji napisał China Daily 4 stycznia 2025 roku.

Zmiany dotyczą materiałów, na których opierają się naraz trzy branże: półprzewodniki, pojazdy elektryczne i elektronika użytkowa. Pekin już ogranicza eksport produktów z galu i germanu. Nowa propozycja rozciągnęłaby kontrolę na technologie wydobycia, nie tylko na same metale. Ostrzejszej kontroli podlegałaby też technologia przygotowania materiału katodowego do baterii.

Co właściwie reguluje katalog

Katalog to instrument prawny, który dzieli technologie na kategorie „zakazane” i „ograniczone”. Nie jest to całkowity zakaz. Zagraniczne firmy nadal mogą uzyskać kontrolowane technologie, jeśli zdobędą pozwolenie eksportowe od rządu Chin. Tak twierdzi Cui Fan, profesor handlu międzynarodowego na Uniwersytecie Międzynarodowego Biznesu i Ekonomii w Pekinie, cytowany przez China Daily. Jego zdaniem nowelizacja pomaga krajowym firmom rozwijać się za granicą „w sposób legalny i zgodny z przepisami”.

Poprzednia aktualizacja z końca 2023 roku zmniejszyła liczbę kontrolowanych pozycji ze 164 do 134, podało wówczas Ministerstwo Handlu. Kierunek zmian nie był więc jednostronny. Ding Rijia, profesor ekonomii przemysłowej na Chińskim Uniwersytecie Górniczo-Technologicznym, powiedział China Daily, że nowelizacja równoważy ochronę kluczowych technologii i surowców mineralnych z zachętą do globalnych innowacji i wymiany.

Poza Chinami takie ujęcie budzi spór. Analiza polityki transferu technologii przygotowana przez CSIS przekonuje, że „nierynkowe polityki i drapieżne praktyki handlowe” Chin „zakłócają globalną gospodarkę i tworzą ryzyko strategiczne dla państw Zachodu”. Same kontrole eksportu nie wystarczą, jeśli nie są częścią szerszego programu dyplomatycznego. Ten sam dokument stwierdza, że Zachód nie może oddzielić się od Chin, a Chiny nie mogą oddzielić się od Zachodu, bo globalna gospodarka jest zbyt połączona, by dopuścić podział w stylu zimnej wojny.

Dlaczego moment ma znaczenie

Konsultacje ruszyły, gdy Chiny były już dominującym dostawcą kilku surowców, których dotyczy propozycja. Według RNZ, które przedrukowało analizę ABC News autorstwa głównego korespondenta biznesowego Iana Verrendera, Chiny odpowiadają za 90 procent światowej produkcji baterii i dominują w minerałach kluczowych dla baterii, w tym w litu, kobalcie, manganie i graficie. „Wytwarzają też niemal całą światową produkcję anod i katod”.

Artykuł opisuje, jak Pekin uruchomił strategię pojazdów elektrycznych już w 2000 roku, w 2009 roku skierował na ten projekt pieniądze i zachęty, a firmy bateryjne, takie jak BYD, zachęcił do wejścia w motoryzację. Deklarowane cele to zmniejszenie zależności od importowanej ropy i ograniczenie zanieczyszczeń.

Po stronie chipów ocena Silicon Analysts mówi, że Chiny poczyniły wiarygodne postępy w sprzęcie do trawienia, osadzania i CMP, a krajowi dostawcy, tacy jak NAURA i AMEC, zdobyli mierzalny udział w rynku. Fotolitografia pozostaje jednak nierozwiązanym wąskim gardłem. Systemy EUV firmy ASML pozostają objęte holenderskimi ograniczeniami eksportowymi, a żaden chiński dostawca nie pokazał platformy EUV zdolnej do produkcji, twierdzi analiza.

„Nowelizacja katalogu jest częścią wysiłków na rzecz równowagi między ochroną kluczowych technologii i surowców mineralnych a wspieraniem innowacji i wymiany technologicznej w skali globalnej” – powiedział Ding Rijia, cytowany przez China Daily.

Dokument CSIS zaleca pozbawienie Chin korzyści z nielegalnej działalności, zamiast odcinania ich od dostępu do technologii, i rozciągnięcie logiki „zaufanych dostawców” wypracowanej przy debacie o 5G na inne technologie. Wzywa też do mierzalnych redukcji tego, co nazywa nielegalnymi lub drapieżnymi zachowaniami, aby państwa mogły ocenić postęp.

Konsultacje kończą się 1 lutego 2025 roku. Czy pozycje dotyczące galu, litu i katod przetrwają w finalnym katalogu i w jakiej formie, będą uważnie śledzić producenci sprzętu, firmy bateryjne i ich klienci w Europie, Japonii, Korei Południowej i Stanach Zjednoczonych.