Chiny zaostrzają kontrolę wyjazdów specjalistów od AI, DeepSeek otwiera narzędzia pod chipsety Huawei

Najnowszy zwrot w chińskiej polityce eksportu technologii to nie cło ani czarna lista. To formularz wyjazdowy dla rodziny.

Chiny rozszerzyły ograniczenia wyjazdów zagranicznych na czołowych specjalistów od AI w firmach prywatnych, obejmując nimi najbliższą rodzinę. Powołał się na doniesienie Bloomberga portal Business Standard z 28 września. Małżonkowie i dzieci niektórych menedżerów od AI i chipów, których pracę uznaje się za ważną dla bezpieczeństwa państwa, potrzebują teraz zgody Pekinu na wyjazd za granicę, nawet na krótko, twierdzą osoby znające sprawę. Według raportu nie jest jasne, czy nowe obostrzenia dotyczą wszystkich rodzin, i czy departamenty rządowe zdążyły powiadomić wszystkich. Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnych Chin nie odpowiedziało na wysłane faksem pytanie o komentarz.

Środek rozciąga politykę, która od początku tego roku obejmowała już założycieli i menedżerów firm takich jak Alibaba i DeepSeek, wynika z doniesień Bloomberga przywołanych w tym samym tekście. Dochodzi do tego zakaz wyjazdów, który obowiązuje od 15 września w sprawach od postępowań karnych po możliwe naruszenia przepisów o bezpieczeństwie przemysłowym i technologicznym.

W tym wszystkim zwraca uwagę termin. Ograniczenie wchodzi w tym samym tygodniu, w którym chińskie firmy AI otwierają swoje stosy oprogramowania, a nie zamykają ich. 30 września DeepSeek udostępnił na zasadach open source zestaw sześciu modułów oprogramowania zbudowanych pod chipy Ascend Huawei, podał South China Morning Post. Jedno z wydań to wersja TileLang zgodna z Ascend, języka programowania do wydajnych jąder obliczeniowych. Projekt wspiera teraz oficjalnie akceleratory Ascend 950 Huawei, z natywnym generowaniem kodu i automatycznym planowaniem zadań, wynika ze strony projektu na GitHubie. DeepSeek przedstawił wydanie jako budowę "niezależnego i kontrolowalnego" ekosystemu oprogramowania dla GPU.

Dwie polityki, jeden kierunek. Pekin chce, żeby chińska AI działała na chińskim krzemie i chińskim oprogramowaniu, i chce, żeby ludzie, którzy potrafią ten stos zbudować, zostali na miejscu. Trzeci element to egzekwowanie prawa. Departament Sprawiedliwości USA i FBI ogłosiły przejęcia dwóch platform hakerskich, QScan i QTRouter, zatwierdzone przez sąd. Dokumenty sądowe odtajnione w Sądzie Okręgowym dla Okręgu Południowej Kalifornii wiążą je z grupą sponsorowaną przez państwo chińskie, znaną jako QTFY, zatrudnioną przez Nanjing Xinjiuwei Network Technology. W komunikacie Departamentu Sprawiedliwości z 26 sierpnia wśród celów wymieniono NASA, Rezerwę Federalną, Departament Energii, Departament Sprawiedliwości, Departament Zdrowia i Opieki Społecznej, Narodowe Instytuty Zdrowia oraz Senat USA.

Prokurator generalny Todd Blanche napisał w komunikacie, że sponsorowani przez państwo hakerzy atakujący amerykańską infrastrukturę krytyczną "zostaną zatrzymani i postawieni przed sądem". Dyrektor FBI Kash Patel stwierdził, że narzędzia służyły chińskim cyberaktorom do ukrywania pochodzenia ataków. Chińskie MSZ nie odniosło się publicznie w materiałach, które tu przejrzano, więc oskarżenie pozostaje twierdzeniem amerykańskich organów ścigania.

Rynek samochodowy w dwóch prędkościach

Jeśli AI jest sektorem, który zdaniem Pekinu musi działać, to elektryki pokazują, co się dzieje, gdy wsparcie państwa trafia na słaby popyt. Sprzedaż detaliczna nowych pojazdów energetycznych w Chinach spadła o 20% rok do roku w pierwszych 27 dniach września, mocniej niż 9% spadku odnotowane w pierwszych 20 dniach. Tak wynika z tygodniowego raportu Chińskiego Stowarzyszenia Samochodów Pasażerskich, opublikowanego przez CnEVPost 30 września. Wolumen sprzedaży detalicznej NEV wyniósł w tym okresie 827 000 sztuk, czyli 65,7% całej sprzedaży samochodów osobowych. Szerszy rynek aut osobowych spadł o 29% rok do roku, do 1 258 000 sztuk. CPCA przypisało część spadku wysokiej bazie porównawczej z zeszłorocznego września, gdy klienci rzucili się na zakupy przed zawieszeniem regionalnych dopłat, oraz terminowi święta Środka Jesieni.

Strona ładowania opowiada inną historię. Ładowarki Geely o mocy 2,2 MW, ogłoszone zaledwie tydzień wcześniej, działają już w pięciu chińskich miastach, poinformował 30 września Electrek, powołując się na CarNewsChina i National Business Daily. Firma planuje 15 000 punktów ładowania do końca przyszłego roku. W USA system EVgo o mocy 750 kW przesunął się z 2026 na jakiś moment w 2027. Ten sam tydzień, przeciwne kierunki.

Analitycy patrzą, czy zastój popytu jest cykliczny, czy strukturalny. W eseju na Substacku z 30 września inwestor David Cheng napisał, że ruch w Pekinie był najlżejszy, jaki widział w ciągu dekady podróży, i przywołał bezrobocie wśród młodych na poziomie 17,9% w lipcu oraz sprzedaż detaliczną wyższą o 0,6% rok do roku w lipcu przy oczekiwanych 1,5%. Jego teza: chińska AI nie wyłania się z powszechnej siły, jest jedynym sektorem, o którym państwo zdecydowało, że musi działać, podpieranym dotowanym prądem i przyspieszonymi debiutami giełdowymi.

Otwartość jako strategia

Nacisk na open source nie dotyczy tylko chipów. Rest of World podało 30 września, że ModelScope Alibaby hostuje ponad 170 000 modeli, a MoArk od OSChina obsługuje około 20 000. Oba serwisy pozycjonują się jako krajowe alternatywy dla Hugging Face, którego Pekin zablokował w 2023. "Nie każdy może cały czas korzystać z VPN" powiedział Rest of World Xu Yong, dyrektor generalny OSChina. Argumentował, że Chiny potrzebują samowystarczalnego ekosystemu AI dla użytkowników mówiących po chińsku. Ten sam tekst odnotowuje, że Nvidia ogłosiła we wrześniu przejęcie Hugging Face za 12 900 000 000 dolarów, a chińscy regulatorzy tolerują obejścia przez VPN, bo całkowita izolacja odcięłaby krajowe laboratoria od globalnych badań.

Suwerenność ma swoją cenę, jak zauważyła Omdia w komunikacie prasowym z 30 września, wymieniając cztery siły na 2027. Firma badawcza podała, że ponad 100 krajów prowadzi dziś inicjatywy suwerenności cyfrowej, a pełna niezależność technologiczna rzadko będzie praktyczna. Zwróciła też uwagę, że opóźnienia sprzętowe dotykają już 60% partnerów kanału PC, i prognozuje globalne dostawy humanoidalnych robotów powyżej 700 000 sztuk do 2030.

Rynek konsumencki daje kontrprzykład wobec pesymizmu. Apple zajął pierwsze miejsce na chińskim rynku smartfonów w tygodniu od 14 do 20 września z 33% udziałem, po tym jak sprzedaż iPhone'a 18 Pro w pierwszych trzech dniach była o 12% wyższa niż cały pierwszy tydzień całej linii iPhone 17 Pro. Tak wynika z danych Counterpoint Research, o których 30 września napisał South China Morning Post. Analityk Counterpoint Ivan Lam przypisał część wzrostu opóźnionemu podstawowemu iPhone'owi 18, który pchał kupujących do modeli Pro, oraz podwyżkom cen chińskich flagowców o ponad 200 dolarów, które podniosły punkt odniesienia.

Rynki kapitałowe też się ruszają. Suzhou Dongshan Precision Manufacturing, producent płytek drukowanych notowany w Shenzhen, przeszedł wysłuchanie w sprawie debiutu w Hongkongu i dostał zgodę Chińskiej Komisji Regulacji Papierów Wartościowych na emisję do 234 000 000 akcji. Źródła powiedziały South China Morning Post, że firma chce pozyskać do 3 000 000 000 dolarów już w październiku.

Nic z tego nie rozstrzyga głównego napięcia. The Diplomat przekonywał 30 września, że język "China Plus One" ustąpił miejsca "konstruktywnym stosunkom chińsko-amerykańskim opartym na stabilności strategicznej", uzgodnionym na majowym szczycie przywódców, i przywołał dane McKinsey Global Institute, z których wynika, że handel chińsko-amerykański spadł o około 30% w samym 2025. Teza artykułu: China Plus One nie usunęła Chin z łańcuchów dostaw, tylko przesunęła je wyżej w łańcuchu wartości, a Indie, Wietnam i Meksyk stały się liniami montażowymi chińskich komponentów. To argument, nie pomiar, ale pasuje do wzorca ostatniego tygodnia. Kontrola eksportu, kontrola wyjazdów i wydania open source są dziś instrumentami tej samej polityki.