Paleontolodzy nazwali opancerzonego płaza, który mógł żyć wyłącznie w morzu

Dwa niemal kompletne szkielety z prowincji Guizhou w Chinach to podstawa opisu nowego gatunku, Gerrothorax maritimus. Ciało było spłaszczone i pokryte grubym kostnym pancerzem, głowa szeroka i płaska, pysk szeroki, a łuki skrzelowe dobrze rozwinięte. Lepiej zachowany okaz ma co najmniej 737 milimetrów (73,7 centymetra) wzdłuż zachowanej linii środkowej, brakuje mu kilku kości ogona.

Szkielety z Guizhou

Dwa szkielety zebrali w prowincji Guizhou miejscowi rolnicy w 2004 roku, podało BBC Newsround. Pochodzą ze skały liczącej około 237 mln lat, która wchodzi w skład stanowisk triasowych skamieniałości Guizhou, podał ScienceAlert. Oba okazy leżały co najmniej 30 kilometrów od jakiejkolwiek możliwej wyspy, czyli około 18,6 mili.

Ślady chemiczne potwierdziły morski charakter środowiska. Stosunki izotopów strontu w kościach odpowiadały sygnaturze wody późnotriasowego morza, a nie otaczającej skale, ustalił zespół. Kończyny i palce zachowały się w całości, co badacze odczytują jako znak, że zwierzęta zginęły blisko miejsca, w którym żyły; padłe ciała unoszące się na wodzie zwykle wysychają i tracą kończyny, zanim opadną na dno. Nazwa gatunkowa znaczy po łacinie „morska”. Najbliższy krewny, G. pulcherrimus, nie jest znany z życia w morzu.

Dlaczego żaden żyjący płaz tego nie robi

Skóra płazów jest przepuszczalna. Dzięki niej zwierzęta oddychają i pobierają wodę, a w wodzie morskiej działa to odwrotnie: wyciąga wodę z ciała. Wysokie zasolenie dokłada drugi problem do tej utraty wody. Dziś istnieje ponad 8 000 gatunków płazów, ale żaden nie żyje wyłącznie w morzu, a mniej niż 2 procent wykazuje choćby częściową tolerancję na sól. Żaba krabożerna znosi jej tylko trochę, po czym potrzebuje słodkiej wody.

Ryosuke Motani, paleontolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis, wyjaśnił, że żaba w wodzie morskiej traci wodę z organizmu pod wpływem ciśnienia osmotycznego i nie może jej uzupełnić, pijąc, więc musi odpoczywać w słodkiej wodzie, żeby dojść do siebie. Ssaki, gady i ptaki mają gatunki morskie, więc płazy zostały jedynymi, którym się to nie udało. Zdaniem zespołu G. maritimus ominął ten problem dzięki pancerzowi, który ograniczał przenikanie wody morskiej przez skórę, a skrzela i jelita radziły sobie z solą.

Dorosłe osobniki zachowywały skrzela i mogły oddychać pod wodą, prawdopodobnie bez wypływania po powietrze.

Przydenny drapieżnik z pancerzem

Motani powiedział, że zwierzę było krępe i miało prawdopodobnie masę ciała zbliżoną do salamandry olbrzymiej, choć salamandry olbrzymie są wydłużone.

Badacze sądzą, że czekało na dnie morza i zasysało zdobycz, podobnie jak robi to współczesny rekin dywanowy, wobbegong. Jiang Dayong z Uniwersytetu Pekińskiego, autor korespondencyjny, powiedział, że zwierzę prawdopodobnie łapało ryby, robaki i być może głowonogi, które przepływały obok. Dzieliło dno z ichtiozaurami, morskimi gadami osiągającymi około siedmiu metrów, a pancerz mógł pomagać w obronie przed drapieżnikami. U jego słodkowodnych krewnych kostne płytki prawdopodobnie powstały dla obrony, a potem zaczęły służyć tolerancji na sól, sugerują autorzy.

Skóra i narządy nie zachowały się, więc część fizjologii i sposób rozmnażania pozostają nieznane.

Co mówią badacze

Motani powiedział, że stanowisko w Guizhou to ekosystem, który zespół odtwarza, głównie przez morskie gady i ryby, dlatego płaz jest nietypowym przedstawicielem tej grupy.

Autorzy napisali, że odkrycie poszerza wiedzę o ewolucji płazów i sugeruje, że dawne płazy wykorzystywały kostny pancerz i inne przystosowania wodne, by wieść w pełni morski tryb życia.

Wniosek opiera się na dwóch okazach z jednego obszaru.