Sąd Najwyższy USA: dzieło wyłącznie AI nie ma autora. Spór się nie kończy

Brak ochrony dla dzieł w pełni AI-generowanych jest spójny, ale nie rozstrzyga niczego o wartości rynku. Prawdziwy spór przenosi się wyżej: na to, czy trening na cudzej twórczości jest legalny. Tu USA oraz Chiny orzekają przeciwnie.

2 marca 2026 r. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych odmówił rozpatrzenia apelacji naukowca Stephena Thalera w sprawie praw autorskich do obrazu wygenerowanego przez jego system AI. Thaler, który wystąpił o rejestrację dzieła „A Recent Entrance to Paradise” już w 2018 roku, przegrał wcześniej przed urzędem ds. praw autorskich. Urząd orzekł w 2022 r., że twórczość musi mieć „ludzkiego autora”. Federalny sędzia w Waszyngtonie nazwał w 2023 r. ludzkie autorstwo „fundamentalnym wymogiem” ochrony, a sąd apelacyjny dla okręgu Dystryktu Kolumbii utrzymał to rozstrzygnięcie w 2025 roku.

Orzeczenie domyka wątek, ale nie kończy debaty, i to z dwóch powodów. Po pierwsze, urząd konsekwentnie odmawiał rejestracji także obrazów z Midjourney, gdy ich autorzy powoływali się na „współtwórczość z AI”. Linia jest jasna: bez człowieka nie ma prawa. Po drugie, pełne AI-generowanie to margines rynku. Wartość powstaje po stronie danych treningowych, a nie wyniku.

Tu pojawia się rozjazd, którego nikt w Waszyngtonie nie rozstrzygnie. Chiński sąd w Wuhanie uznał, że twórca treści wygenerowanej przez AI może mieć prawa autorskie, jeśli kontrolował i przewidywał wynik, pisząc prompt i dobierając parametry. To pierwsza taka sprawa w tym mieście. Doktryna jest przeciwna do amerykańskiej: liczy się nie to, kto fizycznie narysował piksele, ale kto panował nad procesem. Dwa największe rynki AI wychodzą więc z dwóch różnych definicji autorstwa i będą musiały kiedyś wyjaśnić, co to znaczy dla utworów przekraczających granice.

Unia Europejska rozstrzyga ten sam problem zupełnie gdzie indziej, w prawie ochrony danych. Kompromis irlandzkiej prezydencji z 3 września 2026 r., ujawniony przez Politico, przywraca pomysł, by wykorzystanie danych osobowych do treningu AI uznawać domyślnie za „prawnie uzasadniony interes”. Niemcy miały zabiegać o takie rozwiązanie, argumentując, że pomoże europejskim firmom. Max Schrems z noyb nazywa to wprost „cyfrowym wywłaszczeniem Europejczyków”, a samo rozwiązanie „całkowitym otwarciem europejskich danych na globalne koncerny”.

Widać więc trzy modele. Amerykański, gdzie ochrona wymaga człowieka i to do niego należy decyzja. Pozwane firmy przyznały zresztą wprost, że trenowały na materiałach chronionych. Chiński, gdzie liczy się kontrola nad procesem. I europejski, który zamiast rozstrzygać o autorstwie, próbuje szeroko otworzyć dane wejściowe. Trzy filozofie prawa w jednym globalnym łańcuchu wartości to przepis na arbitraż regulacyjny. Firmy będą trenować tam, gdzie najtaniej, a sprzedawać tam, gdzie najdrożej, o ile sądy zdążą za technologią.