W Los Angeles działa pierwsze muzeum sztuki AI. Kuratorem jest model

W budynku The Grand przy 100 South Grand Avenue w centrum Los Angeles działa DATALAND. Placówka sama siebie opisuje jako pierwsze na świecie muzeum sztuki AI i cyfrowy ekosystem, w którym ludzka wyobraźnia spotyka twórczy potencjał maszyn. Muzeum zajmuje pięć wielozmysłowych galerii i jest otwarte od wtorku do niedzieli. Jego twórcy mówią, że sprawdzają nową formę instytucji kultury, w której „dane stają się pigmentem”, a sztuka zmienia się w czasie rzeczywistym. Wpływają na to interakcje z widzem, praca modeli i niewidoczna dla oka informacja, która opisuje świat.

Las, który się uczy

Wystawą inauguracyjną jest „Machine Dreams: Rainforest”, czyli „Maszynowe sny: las deszczowy”. Ekspozycja powstaje na podstawie Large Nature Model, modelu podstawowego wytrenowanego na jednym z największych zbiorów danych o naturze, opartym na licencjach i zgodach. Pomysł kuratorski jest nietypowy: zamiast pokazywać gotowe dzieła, muzeum wystawia proces. Obrazy i rzeźby danych zmieniają się, a zwiedzający staje się jednym z elementów systemu, który na nie wpływa. Placówka zapowiada, że „sztuka ewoluuje, więc muzeum też”. To deklaracja programowa: ekspozycja nie jest zamkniętym zbiorem, lecz stale przeliczanym strumieniem.

Autor: od danych do rzeźby

Za projektem stoi Refik Anadol, urodzony 7 listopada 1985 roku w Stambule turecko-amerykański artysta nowych mediów i współzałożyciel zarówno własnego studia, jak i samego DATALAND. Kształcił się na Uniwersytecie Bilgi w Stambule i na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. Uchodzi za pioniera estetyki wizualizacji danych i sztuki opartej na AI. Jego prace łączą sztukę, technologię, naukę i architekturę: to media wbudowywane w istniejące budynki, pokazy audiowizualne na żywo, pokoje immersyjne, „obrazy i rzeźby z danych” oraz kolekcje cyfrowe. Tematem jego prac są zbiorowa pamięć, relacja człowieka z naturą, odczuwanie przestrzeni i czasu oraz współpraca człowieka z maszyną. Dorobek Anadola pokazywano w ponad siedemdziesięciu miastach na sześciu kontynentach. Wśród jego najbardziej znanych projektów są cykl „Machine Hallucinations”, instalacja „WDCH Dreams” na fasadzie sali koncertowej w Los Angeles, „Archive Dreaming” oraz „Unsupervised”, pokazywane w latach 2022–2023 w nowojorskim Museum of Modern Art. W 2025 roku otrzymał nagrodę Time 100 Impact Award, a rok wcześniej tytuł absolwenta roku na UCLA.

DATALAND jest więc czymś więcej niż atrakcją turystyczną. To instytucja, która testuje pytanie postawione przy okazji sporów o autorstwo: czy proces sterowany przez model może być dziełem sztuki? W Los Angeles odpowiedź brzmi: może być wystawą, a publiczność ma przyjść i sama zdecydować, co z tego zostanie w pamięci.