Wearables zamieniają domy w laboratoria snu, ale dokładność wciąż kuleje

Badanie opublikowane w Nature Scientific Reports korzystało z komercyjnego trackera na nadgarstek w stylu Fitbit. Urządzenie rejestrowało ruch i tętno, a na tej podstawie wnioskowano o okresach głębokiego snu non-REM i snu REM. Osobna aplikacja na smartfona zbierała dane o samopoczuciu, które podawali sami uczestnicy. W komunikacie z 1 kwietnia University of Texas at Austin napisał, że praca daje najlepsze jak dotąd potwierdzenie związku między aktywnością fizyczną, jakością snu i zdrowiem psychicznym.

To ma znaczenie, bo badania snu od dawna prowadzono niemal wyłącznie w laboratoriach.

"Z badań laboratoryjnych można się wiele dowiedzieć, ale badanie wzorców snu pojedynczych uczestników przez jedną noc ma oczywiste ograniczenia" - powiedział Benjamin Baird, adiunkt psychologii i jeden z autorów, w komunikacie uczelni. "To nieznane, kliniczne otoczenie, które może stresować. Poza tym nie da się patrzeć na to w czasie. Zawsze pojawiają się więc pytania o możliwość uogólnienia takiego projektu."

Zespół z Teksasu ustalił, że aktywność o niskiej intensywności oraz ta umiarkowana do intensywnej wiązały się z głębszym, bardziej regenerującym snem. Lepszy sen z kolei łączył się z większą energią i mniejszym stresem następnego ranka. Kluczowa różnica względem wcześniejszych prac polegała na tym, że uczestników monitorowano ciągle przez tygodnie i miesiące, a nie przez jedną noc w klinice.

David M. Schnyer, współautor i przewodniczący Department of Psychology, określił tę zmianę bez ogródek w komunikacie uczelni. "Pokazaliśmy, używając standardowego Fitbita, jaki mógłby nosić każdy, nawet nie drogiego urządzenia naukowego, że jest ono w istocie czułe na tego rodzaju miary architektury snu i to w sposób dający wyniki predykcyjne" - powiedział. "Świat stoi przed wami otworem. Możecie używać tego urządzenia do badania wszelkiego rodzaju danych o architekturze snu związanych ze stylem życia, z nastrojem i zaburzeniami nastroju, w terenie, nie w laboratorium, co wcześniej wydawało się niemożliwe."

Od 82 uczestników do milionów nocy

Próba w Teksasie była mała: 82 młodych dorosłych. Ale szerszy boom na konsumenckie śledzenie snu dał badaczom dostęp do milionów godzin danych, jak podało ABC News 24 września 2024. Sleep Cycle, szwedzka aplikacja z około 2 000 000 aktywnych użytkowników co noc, wykryła ponadprzeciętną liczbę krótkich przebudzeń w okolicy trzęsienia ziemi w Nowej Południowej Walii, gdy fale sejsmiczne przeszły przez piaskowiec pod Sydney.

Michael Gradisar, szef działu naukowego Sleep Cycle, powiedział ABC News, że dane o śnie na poziomie populacji mogą działać jak system wczesnego ostrzegania. W czasie fali Omikronu w Nowym Jorku firma zauważyła wzrost nocnego kaszlu około tygodnia przed wzrostem liczby potwierdzonych przypadków w populacji, powiedział. "Sen jest jedną z pierwszych rzeczy, które zawodzą w zdrowiu człowieka" - powiedział Gradisar stacji. "Sen to kanarek w kopalni."

Regulatorzy zaczęli traktować ten sprzęt poważniej. Na początku 2024 roku system wykrywania bezdechu sennego w smartwatchu Samsunga otrzymał zgodę amerykańskiego regulatora zdrowia po ośmiomiesięcznym przeglądzie, jako pierwszy konsumencki smartwatch, który pokonał ten próg. Smartwatch Apple, najpopularniejszy na świecie, dostał tę samą zgodę we wrześniu 2024 roku, według ABC News.

"Jednonocne testy są bardzo zaszumione i niedokładne" - powiedział ABC News Danny Eckert, dyrektor Adelaide Institute for Sleep Health na Flinders University. "Nigdy nie byliśmy w stanie dokładnie monitorować, co dzieje się z bezdechem sennym w domu. Teraz możemy to robić każdej nocy przez tygodnie, miesiące i lata."

Badanie z 2022 roku, którego Eckert był współautorem, wykazało, że nawet połowa jednonocnych badań diagnostycznych bezdechu sennego, obecnego złotego standardu, błędnie klasyfikuje stopień ciężkości. Bezdech senny może dotyczyć nawet miliarda ludzi na świecie i jest zbyt rzadko diagnozowany, podało ABC News, częściowo dlatego że konwencjonalna diagnoza wymaga niewygodnej i często drogiej nocy w laboratorium snu.

Nie wszyscy przyjęli pierwszą falę konsumenckiej technologii snu z entuzjazmem. Gabriel Pires, badacz snu z Brazylii, powiedział ABC News, że on i współpracownicy początkowo publikowali prace ostrzegające, że nowe urządzenia nie działają dobrze. Mike Gradisar, wówczas profesor nauki o śnie na Flinders University, też był sceptyczny, zanim przeszedł do sektora prywatnego. Pandemia zmieniła rynek: sprzedaż urządzeń wzrosła, przyszły inwestycje, a Apple dodało czujniki elektrycznej aktywności serca, zawartości tlenu we krwi i temperatury ciała.

David Walsh, deweloper, który zbudował pierwszą aplikację do śledzenia snu na Apple Watch, wydał AutoSleep na początku 2016 roku. Osiem lat później płatna aplikacja miała ponad 5 000 000 użytkowników, powiedział ABC News. Opisał, jak testowanie własnego dzieła uświadomiło mu drobne efekty behawioralne wpływające na długość snu, w tym piwo po pracy, które mogło skrócić sen o godziny.

Równoległy ruch w Chinach

Wearables to tylko jeden wątek szerszej ekspansji zdrowia cyfrowego. W Chinach pacjenci rezerwują wizyty w szpitalach przez WeChat lub Alipay, konsultują się z lekarzami na platformach telemedycznych i rozmawiają z awatarami lekarzy AI o schorzeniach od bezsenności po cukrzycę, jak podało Rest of World 24 września 2026.

Ruby Wang, lekarka i konsultantka, powiedziała Rest of World, że różnica w infrastrukturze kształtuje adopcję. "W Wielkiej Brytanii i w USA technologia jest zawsze dodatkiem w systemie ochrony zdrowia" - powiedziała. "Próbujesz przykręcić dodatkowy element do zardzewiałej maszyny, podczas gdy w Chinach, ponieważ infrastruktura i cyfrowe tory są tak zaawansowane technologicznie, społeczeństwo przyjmuje to jako normalne."

Nadchodząca książka Wang, China Cure: The Rise of a Biotech, AI Medicine, and Global Health Superpower, przekonuje, że zachodni obserwatorzy powinni badać chińskie podejście, nawet jeśli nie da się go bezpośrednio eksportować. Powiedziała Rest of World, że Zachód nigdy nie zaakceptowałby awatara lekarza AI, ale sama świadomość ma znaczenie. Chiny prowadzą obecnie więcej badań klinicznych niż USA i odpowiadają za połowę globalnych umów licencyjnych na leki, według tej samej rozmowy.

W badaniach snu z użyciem wearables nierozstrzygnięte nie jest to, czy dane istnieją. Chodzi o to, czy urządzenia są wystarczająco dokładne dla twierdzeń, które się na nich opiera. Badanie z Teksasu sugeruje, że konsumencki Fitbit potrafi uchwycić miary architektury snu o wartości predykcyjnej. Wcześniejszy sceptycyzm, ustalenie z 2022 roku o bezdechu sennym i przeglądy regulacyjne wskazują w tym samym kierunku: dziedzina przenosi się z laboratorium na nadgarstek, ale walidacja wciąż za nią nie nadąża.