Chiny zaostrzają zasady eksportu technologii, a Zachód zmienia politykę transferu

O zawiadomieniu napisał 4 stycznia China Daily. W katalogu technologii objętych zakazem lub ograniczeniem eksportu zmieni się pięć pozycji: jedna dojdzie, jedna zostanie zmieniona, a trzy znikną. Pekin przedstawia korektę jako dostosowanie do praktyki międzynarodowej. Wniosek złożyły Ministerstwo Handlu i Ministerstwo Nauki i Technologii.

Ding Rijia, profesor ekonomii przemysłowej na China University of Mining and Technology w Pekinie, powiedział China Daily, że zmiana ma pogodzić ochronę technologii krytycznych i zasobów mineralnych z globalną innowacją i wymianą. Cui Fan, profesor handlu międzynarodowego na University of International Business and Economics, dodał, że zagraniczne firmy nadal mogą korzystać z technologii z listy, jeśli dostaną zgodę na eksport od rządu chińskiego.

To chińska strona dwukierunkowego zaostrzania. Zachód też działa i nie tylko przez kontrole eksportowe.

Analiza CSIS przekonuje, że same kontrole eksportowe nie wystarczą. Największą przewagę dałoby wspólne podejście, które odbierze Chinom możliwość eksportu produktów opartych na technologii zdobytej niezgodnie z prawem, połączone z trwałą dyplomacją. CSIS zaleca rozciągnięcie logiki "zaufanego dostawcy", wypracowanej przy debacie o 5G, na inne technologie oraz stworzenie mechanizmów rozliczania Chin.

Autorzy analizy wychodzą z czterech założeń. Chiny pozostaną konkurentem i będą ignorować normy międzynarodowe, gdy będzie to wygodne. Żadna ze stron nie może się rozdzielić, bo globalna gospodarka jest zbyt powiązana. Chiny będą rozwijać się technologicznie niezależnie od zachodnich ograniczeń, a Zachód może ten postęp co najwyżej spowolnić. Globalna nieufność wobec Chin będzie rosnąć, choć jeszcze nie na tyle, by przeciwstawić się chińskim wpływom i zachętom w wielu krajach.

Po stronie legislacyjnej kongresmen Mark Green (R-TN-7) złożył 7 lutego 2025 roku ustawę China Technology Transfer Control Act. Tak wynika z analizy na blogu handlowym kancelarii Husch Blackwell. Projekt ograniczyłby eksport do Chin "technologii w interesie narodowym" i własności intelektualnej. Chodzi między innymi o technologie znacząco wzmacniające potencjał wojskowy Chin, technologie wykorzystywane przez rząd chiński do łamania praw człowieka lub wolności religijnej oraz komponenty produktów wspieranych w ramach Made in China 2025.

Ustawa wymagałaby też od prezydenta nałożenia sankcji w postaci zamrożenia aktywów. Objęłyby one osoby zagraniczne sprzedające Chinom lub kupujące od nich którykolwiek z tych elementów, a także osoby chińskie, które świadomie ich używają po otrzymaniu z naruszeniem amerykańskich kontroli eksportowych. Wersje projektu składano w trzech poprzednich kadencjach Kongresu i nie wyszły z komisji.

Chiński system nie ogranicza się do kontroli wywozu. Osobny przegląd China Gateway 360 podaje, że znowelizowane Technology Import and Export Regulations weszły w życie w styczniu 2025 roku. To pierwsza duża aktualizacja od 2002 roku. Katalog technologii objętych ograniczeniami wzrósł ze 182 kategorii w 2023 roku do 346 w 2025 roku, czyli o 90 procent. Kary za nieprzestrzeganie przepisów wzrosły z maksymalnie 500 000 juanów do 2 500 000 juanów.

Zgodnie z tymi przepisami licencje podpisane przed styczniem 2025 roku trzeba zarejestrować ponownie do lipca 2025 roku, inaczej zostaną automatycznie zawieszone. Umowy licencyjne na technologie objęte ograniczeniami mają limit 10 lat, łącznie z odnowieniami. Publikacja podaje, że szacunki branży wskazują, iż co najmniej 60 procent starych umów licencyjnych nie ma wymaganych klauzul sublicencyjnych.

Polityka w obu kierunkach traktuje transfer technologii jako kwestię bezpieczeństwa, nie handlu. Testem na najbliższy czas jest to, czy przyniesie to mierzalną zmianę, czy tylko więcej dokumentów po obu stronach.