COP31 startuje w Antalyi. Turcja i Australia dzielą się prezydencją

Szczyt zaczyna się w poniedziałek

Konferencja potrwa od 9 do 20 listopada w Antalya Expo Center na południu Turcji. W dwutygodniowych negocjacjach ma wziąć udział ponad 100 000 osób z blisko 200 krajów.

Murat Kurum, turecki minister środowiska, jest prezydentem COP31 i prowadzi obrady. Chris Bowen, australijski minister ds. zmian klimatu, jest prezydentem negocjacji i kieruje sesjami negocjacyjnymi. Szczyt przywódców przypada na 11 i 12 listopada. Gospodarzem jest Recep Tayyip Erdoğan, wystąpią też António Guterres i Anthony Albanese.

Dwóch prezydentów i jeden młotek

Podział zakończył pat, w którym żaden z krajów nie chciał wycofać swojej kandydatury na COP30 w Belém w zeszłym roku. To pierwsza dzielona prezydencja w trzech dekadach szczytów klimatycznych ONZ. Jennifer Morgan, była pełnomocniczka Niemiec ds. klimatu, powiedziała, że niejasny podział ról na wcześniejszych COP-ach odwracał uwagę od samej pracy.

Anna Perez Catala z paryskiego think tanku IDDRI powiedziała, że ten model „nie ma precedensu” i jego powodzenie nie jest pewne.

Wciąż sporne jest, kto kontroluje wynik. Kurum mówił we wrześniu, że „Turcja nie współprzewodniczy COP31 razem z Australią” i że ostateczna decyzja należy do prezydencji COP31. Bowen w czerwcu mówił, że obaj panowie razem uderzą w końcowy młotek.

Elektryfikacja jako temat szczytu

Agenda działań Turcji koncentruje się na elektryfikacji: udział energii elektrycznej w globalnym zapotrzebowaniu na energię ma wzrosnąć z około 20% obecnie do 35% w 2035 roku. Kurum przedstawił to jako odpowiedź na tegoroczny kryzys energetyczny. „Tegoroczny kryzys energetyczny wyrwał nas z samozadowolenia”, powiedział. „Odpowiedzią jest elektryfikacja”.

Turcja i Australia chcą zapisać elektryfikację w decyzji końcowej szczytu, czyli w nadrzędnej deklaracji politycznej uzgadnianej konsensusem. UE zaapelowała o elektryfikację „czystą”, a ten przymiotnik może na nowo otworzyć spór o paliwa kopalne. Cosima Cassel z think tanku E3G powiedziała, że zobowiązanie jest „dość ostrożnie sformułowane” i wystarczająco otwarte, by przyłączyło się do niego „całkiem sporo krajów”.

Własny bilans gospodarza

Miks energetyczny samej Turcji komplikuje ten przekaz. Ministerstwo energii podaje, że w zeszłym roku największym źródłem prądu był węgiel z 33% produkcji, a słońce i wiatr dały blisko 23%. Emisje w 2024 roku, ostatnim z dostępnych danych, sięgnęły 584,5 mln ton ekwiwalentu CO2, podaje Turecki Instytut Statystyczny.

Elektrownia Kalyon Karapınar YEKA-1 w Konyi ma ponad 3 mln paneli i pokrywa około 0,7% krajowego zapotrzebowania na moc, powiedział jej dyrektor Burak Dogru. Duygu Kutluay z kampanii Beyond Fossil Fuels powiedziała, że tureckie plany OZE nie zawierają mapy drogowej wygaszania węgla, co jej zdaniem kłóci się z deklaracją neutralności klimatycznej do 2053 roku.

Turcja jest 15. największym emitentem dwutlenku węgla na świecie, z około 400 mln do 500 mln ton rocznie, podał The Conversation.

Co dalej

Segment przywódców 11 i 12 listopada to według prezydencji moment na nowe zobowiązania. Biuro gubernatora Antalyi podało, że droga D-400 „Leaders' Road” będzie zamknięta 11 listopada od 7:30 do południa czasu lokalnego. Siedem dzielnic przez oba dni przejdzie na naukę zdalną.

„To nie będzie COP, który zmieni świat”, powiedział Paul Watkinson, były główny negocjator Francji, nazywając go „pod wieloma względami szczytem pośrednim”. Doniesienia Programu ONZ ds. Środowiska, na które powołuje się The Guardian, ostrzegają, że przy najbardziej optymistycznym scenariuszu ocieplenie sięgnie co najmniej 1,8C wobec pułapu 1,5C z porozumienia paryskiego.

Negocjacje kończą się 20 listopada.