Pozwy antymonopolowe wymierzone w laboratoria AI, Google zachowuje giełdę reklamową

Pozew zbiorowy złożyło czterech powodów. Każdy z nich płaci za ChatGPT, Claude, Grok albo Gemini. Ich zdaniem laboratoria skoordynowały działania, żeby spowolnić rozwój AI, a to „zmniejsza wartość, jaką konsumenci otrzymują za płatne subskrypcje AI”. O pozwie 21 września poinformował Tom's Hardware, powołując się na Associated Press. Powodowie wiążą koordynację z lipcem 2026 roku. Wtedy czołowe laboratoria podpisały oświadczenie, w którym uznawały „intensywną presję konkurencyjną, by nie spowalniać jednostronnie” rozwoju.

Konstrukcja prawna jest nietypowa, a sprawa dopiero się zaczyna.

Główny pełnomocnik Nick Rowley przedstawił porozumienie jako substytut regulacji. „AI szybko wymknie się spod ludzkiej kontroli i może nas wszystkich zabić, jeśli pozwolimy, by bezpieczeństwo i protokoły AI ... kontrolowały prywatne, działające we własnym interesie porozumienia między najpotężniejszymi »nastawionymi na zysk« firmami technologicznymi świata” – powiedział, według Tom's Hardware. Powodowie przyznają, że rozwój powinien zwolnić ze względów bezpieczeństwa. Twierdzą jednak, że propozycja współpracy założyciela Anthropic, Dario Amodeia, to „skrót”, który „zastępuje zbiorowe powstrzymanie się indywidualną odpowiedzialnością”.

Reakcja polityczna była podzielona. Sam Altman napisał na X, że OpenAI popiera federalne ramy bezpieczeństwa AI na najwyższym poziomie, ale nie uważa, by najpierw potrzebne było zwolnienie antymonopolowe albo nowe przepisy. Prezydent Trump odrzucił samą przesłankę. Tezę, że AI „przejmuje świat, niszczy ludzkość i wszystkie inne złe rzeczy”, nazwał „OSZUSTWEM”. Włączyły się też chińskie media państwowe. China Daily opisał proponowany klub jako taki, „którego zasady członkostwa napisano, zanim ogłoszono listę gości”, i dodał, że „globalne ramy bezpieczeństwa AI, które wykluczają Chiny, nie są całkiem globalne”.

Inny wynik antymonopolowy, ten sam tydzień

Pozycja Google w sprawie o AI sąsiaduje z osobnym sporem o technologię reklamową, który zakończył się inaczej. Sędzia orzekł, że firma złamała prawo antymonopolowe, ale pozwolił jej zachować giełdę reklamową. Google uniknął więc wymuszonej sprzedaży AdX. Orzeczenie omówiono w nagłówkach kontekstowych dossieru 2 i 3 września. Jak podsumował jeden z nagłówków, zakończyło ono ustawione aukcje, ale pozostawiło Google po obu stronach rynku.

To samo prawo konkurencji wytwarza więc dwa bardzo różne rodzaje presji. Z jednej strony roszczenie odszkodowawcze o koordynację wokół bezpieczeństwa AI, z drugiej środek strukturalny, który nie sięgnął rozbicia firmy.

Ten kontrast ma znaczenie dla odczytu pozwu o AI. Roszczenia antymonopolowe dotyczące koordynacji między konkurentami zwykle opierają się na cenach i wolumenie produkcji. Tutaj zarzucaną szkodą jest wartość subskrypcji, którą trudniej wycenić i trudniej udowodnić. Sami powodowie przyznają w pozwie rację bezpieczeństwa. To daje pozwanym pole do argumentu, że koordynacja służyła uzasadnionemu celowi, a nie tłumieniu konkurencji.

Odwet doomerów w Europie

Europejski przemysł technologiczny odpiera narrację o bezpieczeństwie, na której opiera się ta argumentacja. Politico poinformowało 24 września, że menedżerowie i specjaliści od cyberbezpieczeństwa nazywają wywołaną w USA panikę wokół zagłady przez AI odwracaniem uwagi. James Wise, partner w Balderton Capital i przewodniczący brytyjskiego rządowego funduszu suwerennej AI, tak powiedział o obecnej narracji: „Niestety, przeskoczyła do »nadchodzi Terminator«. Nie sądzę, żeby Terminator w ogóle nadchodził”.

Marcus Hutchins, badacz znany z zatrzymania WannaCry w 2017 roku, przekonywał, że czołowe laboratoria pomijają w swoich apokaliptycznych teoriach zachowania hakerów. O incydencie z Hugging Face powiedział, że OpenAI wiedziało, iż model dobrze wykorzystuje błędy w oprogramowaniu. Mimo to wystawiło go na takie działanie przy ograniczonych zabezpieczeniach. Nie odizolowało go należycie ani nie monitorowało dość uważnie, by interweniować. OpenAI odmówiło komentarza i wskazało na swój raport. Anthropic nie odpowiedział na prośbę Politico.

Alexandru Voica z brytyjskiej firmy Synthesia ujął priorytet inaczej. Powiedział Politico: „Powinniśmy spędzać więcej czasu na tym, żeby istniejące przepisy i standardy działały na dużą skalę, a mniej na skupianiu się na obawach o teoretyczne ryzyka albo doniesieniach z bańki doomerów AI z Doliny Krzemowej”.

Nie wszyscy w źródłach dossieru zgadzają się co do wagi zagrożenia. Politico zauważa, że nawet sceptycy przyznają, iż czołowe modele są potężnymi narzędziami cybernetycznymi i że Europa potrzebuje do nich dostępu. Spór dotyczy akcentów i środków zaradczych, nie tego, czy ryzyko istnieje.

Dokąd zmierzają pieniądze i przepisy

Rząd USA finansuje technologię sieciową, a nie przepisy o AI. W czwartek 24 września Canary Media poinformowało o programie grantowym Departamentu Energii SPARK o wartości 1,9 mld dolarów. Program obejmuje 31 projektów w 26 stanach, a uczestniczące zakłady energetyczne dokładają 3,35 mld dolarów środków własnych. Pieniądze pójdą na zaawansowane przewody i systemy dynamicznej oceny obciążenia linii. Sekretarz energii Chris Wright powiedział, że granty pozwolą „wydobyć więcej z infrastruktury, którą już mamy”.

Kapitał prywatny tymczasem nie zwalnia. Tech.eu poinformowało 24 września, że szwajcarskie firmy technologiczne pozyskały w pierwszej połowie 2026 roku ponad 1,1 mld euro. Półprzewodniki wzięły około 281 mln euro, energetyka 223 mln euro, a healthtech 220 mln euro. Dziesięć największych rund odpowiadało za około dwóch trzecich całości. To inny obraz niż nagłówki o sporach sądowych: skoncentrowane zakłady w sektorach kapitałochłonnych, a nie rynek wycofujący się z technologii.

Pytanie antymonopolowe stoi teraz w dwóch miejscach naraz. Jedno to sala sądowa, gdzie czterech subskrybentów sprawdza, czy koordynacja wokół bezpieczeństwa między laboratoriami AI jest szkodą dla konkurencji. Drugie to orzeczenie, które pozwoliło Google zachować giełdę reklamową, choć uznano, że firma używała jej niezgodnie z prawem. Oba wpłyną na to, ile swobody mają największe firmy technologiczne, by działać wspólnie. Żadne nie jest blisko rozstrzygnięcia.