Alberta odrzuca w referendum drogę do separacji

Mieszkańcy Alberty odrzucili propozycję rozpoczęcia prawnej procedury prowadzącej do przyszłego referendum w sprawie separacji. Tak wynika ze wstępnych, nieoficjalnych wyników Elections Alberta. Po przeliczeniu ponad 1,5 mln głosów około 76% opowiedziało się za pozostaniem w Kanadzie, a blisko 24% za rozpoczęciem procesu.

Pytanie o separację było jednym z dziesięciu na karcie do głosowania. Pozostałe dziewięć dotyczyło imigracji, usług publicznych, wymogów głosowania i rozwiązań ustrojowych; także je liczono. Premier Danielle Smith powiedziała, że te pytania pomogły jej uzyskać większą autonomię wobec Ottawy.

Carney przyjmuje wynik

Wynik wzmacnia starania premiera Marka Carneya o jedność narodową w chwili, gdy Kanada mierzy się z amerykańskimi cłami i groźbami aneksji. Carney powiedział w oświadczeniu, że mieszkańcy Alberty dokonali „wyraźnego wyboru”, i dodał: „Przede wszystkim mieszkańcy Alberty wybrali Kanadę”. Stwierdził, że rezultat pozwoli Kanadyjczykom przyspieszyć dywersyfikację handlu, duże projekty infrastrukturalne i rozwój energetyki, z Albertą w centrum.

Niedawne sondaże pokazywały, że około 70% mieszkańców Alberty chce pozostać w Kanadzie; wczesne wyniki ten poziom przekroczyły. Al Jazeera podała później o około 1,8 mln przeliczonych głosów, czyli wyższej sumie częściowej w miarę trwania liczenia. Elections Alberta podała, że wyniki publikowane w trakcie liczenia będą podlegać weryfikacji do oficjalnego ogłoszenia 29 października. Głosowanie 19 października nie było bezpośrednim plebiscytem niepodległościowym; akceptacja otworzyłaby Albercie drogę do przyszłego głosowania w sprawie separacji.

Wyniki się opóźniły, bo późne otwarcie lokali zmusiło ponad 100 lokali wyborczych do wydłużenia godzin głosowania w poniedziałek. Wszystkie karty miano liczyć ręcznie. Ponad 1,35 mln mieszkańców Alberty, czyli 43% uprawnionych, oddało głosy w głosowaniu przedterminowym lub korespondencyjnie.

Smith przyjmuje wstępny wynik

Smith, która sprzeciwiała się niepodległości, ale rozpisała referendum, powiedziała, że wyborcy poparli „silniejszą Albertę w zjednoczonej Kanadzie”. Smith podziękowała wyborcom za wynik, podała BBC. Przed głosowaniem powiedziała CBC, że nie rozpisałaby referendum niepodległościowego, gdyby mieszkańcy je odrzucili, dopóki jest premierem. Zapowiedziała, że zwróci się do prowincji w sprawie wyników i przyszłości Alberty.

Wynik może wystawić na próbę jej przywództwo w Zjednoczonej Partii Konserwatywnej (UCP), którą kieruje od 2022 r. Jeffrey Rath z Alberta Prosperity Project powiedział, że Smith „straciła zaufanie bazy partii”.

Separatyści zapowiadają kontynuację

Liderzy separatystów zapowiedzieli, że ich kampania będzie trwała dalej. Rath powiedział, że jego dążenie do niepodległej Alberty „zdecydowanie” będzie kontynuowane. Wcześniej mówił, że byłby zachwycony poparciem 30% za separacją, wobec około 24%, które otrzymała ta opcja, i chce odsunięcia Smith od kierowania UCP. Keith Wilson, jeden z liderów ruchu separatystycznego, powiedział, że co najmniej jedna czwarta mieszkańców Alberty uważa, iż prowincja powinna być traktowana lepiej.

Partie separatystyczne tradycyjnie zdobywały tylko 1% lub 2% głosów, powiedział były premier Jason Kenney. Alberta ma czwarte co do wielkości potwierdzone rezerwy ropy na świecie. Ruch przyciągnął uwagę za granicą: sekretarz skarbu USA Scott Bessent nazwał Albertę „naturalnym partnerem” Stanów Zjednoczonych, a Elon Musk napisał na X, że Alberta „powinna się odłączyć”. Rath odbył spotkania w Departamencie Stanu USA, podała AFP.

Carney apelował do mieszkańców Alberty o odrzucenie separacji. Na wiecu w Edmonton w piątek powiedział: „Głosujcie tak, jakby przyszłość Kanady od tego zależała, bo zależy”. Thomas Lukaszuk, który prowadził kampanię Forever Canadian, powiedział: „Nie chcę już nigdy widzieć kolejnego takiego referendum”.