Eksporterzy kakao muszą spełnić unijne wymogi identyfikowalności do 30 grudnia 2026 r.

Rozporządzenie (UE) 2025/2650, opublikowane w grudniu 2025 r., wyznacza termin 30 grudnia 2026 r. dla dużych i średnich operatorów oraz 30 czerwca 2027 r. dla mikro i małych przedsiębiorców, podał Africa Sustainability Matters. Importerzy muszą wykazać, że kakao nie rosło na ziemi wylesionej po 31 grudnia 2020 r. i że powstało zgodnie z lokalnym prawem. Każdą partię trzeba prześledzić do działki, na której wyrosła.

Większość kakao w Afryce Zachodniej uprawiają drobni rolnicy, podał DW. Przepisy docierają do nich przez eksporterów i importerów, którzy muszą udokumentować każdą partię. Eksporterzy muszą zmapować poszczególne gospodarstwa, sprawdzić sposób użytkowania ziemi i prowadzić cyfrową dokumentację, na której unijni kupcy będą mogli polegać, podał Reuters.

Koszty zgodności

Sunbeth Global, nigeryjski eksporter, przez trzy lata mapował 124 000 hektarów, na których rośnie około 60 000 ton kakao, po 30 do 70 dol. za tonę. Dyrektor operacyjny Nzubechukwu Anisiobi powiedział, że wstępne rozmowy z kupcami przyniosły opór w sprawie tego, kto poniesie koszty. „Analiza kosztów i korzyści zjada nam teraz marże”, powiedział.

Starlink Global and Ideal, największy nigeryjski eksporter kakao, podał, że od 2023 r. wydał 40 do 80 dol. za tonę na mapowanie i śledzenie łańcucha dostaw. Te koszty nie zostały jeszcze odzyskane od europejskich kupców. Przy 30 do 70 dol. za tonę mapowanie kosztuje około 1% do 2,3% ceny światowej wynoszącej około 3 000 dol.; przedział Starlinka, 40 do 80 dol., to 1,3% do 2,7%.

Na Wybrzeżu Kości Słoniowej tylko około połowę kakao można prześledzić do miejsca uprawy, podała NPO Trase w badaniu z maja. Afryka Zachodnia produkuje około 70% światowego kakao i wysyła około dwóch trzecich do UE, wynika z danych Banku Światowego, UE i ONZ. Eksperci branżowi szacują, że rolnicy produkujący ponad połowę nigeryjskiego kakao mogą nie spełnić przepisów; kraj ma około 300 000 głównie drobnych plantatorów, według Nigeryjskiej Rady Promocji Eksportu.

Spadek cen

Spadające ceny mogą opóźnić przygotowania do unijnego rozporządzenia o wylesianiu (EUDR), bo rolnicy i grupy branżowe z trudem ponoszą koszty śledzenia, podał EUobserver. Kakao osiągnęło szczyt około 12 000 dol. za tonę w 2024 r., według ABC i EUobserver, a DW podało maksimum blisko 13 000 dol. Na początku kwietnia 2026 r. kosztowało około 3 000 dol., o ponad 75% mniej, podało DW.

EUobserver podał, że minister finansów Ghany Cassiel Ato Forson ogłosił obniżkę ceny hurtowej dla rolników o prawie 30%, z około 290 euro za worek 64 kg, a Cocobod jest winien rolnikom około 800 m euro. BBC podało, że opóźnienia płatności dotykają około 800 000 rolników, a kakao odpowiada za około 7% PKB Ghany, zaś eksport kakao to około 15% wpływów dewizowych.

Co dalej

Bruksela nie wskazała na kolejne przesunięcie po pakiecie uproszczeń z 4 maja, podał Africa Sustainability Matters. Konsultant ds. zrównoważonego rozwoju Nicko Debenham szacuje, że unijne ograniczenie podaży może potrwać około dwóch lat, a w tym czasie eksporterzy, którzy zainwestowali w zgodność, mogą żądać premii od producentów czekolady.