Hasina twierdzi, że wróci do Bangladeszu w grudniu mimo wyroku śmierci

Sheikh Hasina odpowiedziała na pytania Associated Press w zeszłym tygodniu, a odpowiedź przesłała w środę, podał AsiaOne. Grudzień wymieniła po raz pierwszy w sierpniu.

Powrót postawiłby Hasinę w zasięgu sądów, które ją zaocznie osądziły. Byłby testem dla Indii, które odmawiają wydania jej. Uderzyłby też w premiera Tarique'a Rahmana, którego rząd zakazał jej Lidze Awami startu w lutowych wyborach. Żaden z rządów nie powiedział, co zrobi, jeśli ona przyjedzie.

Grudniowa deklaracja

Hasina ma 78 lat. W Indiach mieszka od sierpnia 2024, gdy powstanie odsunęło ją od władzy.

W wywiadzie mailowym powiedziała o ryzyku wprost. „Jeśli śmierć jest moim przeznaczeniem, wolę zginąć na ziemi własnego kraju, wśród własnych ludzi”, powiedziała AP. Zaznaczyła, że wie, iż po wylądowaniu może zostać aresztowana, uwięziona, torturowana lub zabita. Powiedziała, że nie może spędzić reszty życia, patrząc z daleka na cierpienie swoich ludzi. Na wirtualnej konferencji prasowej z Delhi na początku tego roku ujęła to ostrzej: „w momencie, gdy wyląduję, mogą mnie zabić albo aresztować i torturować”.

Nie powiedziała, jak miałaby podróżować z Indii ani czy istnieje jakiekolwiek porozumienie z władzami w Dhace. W wywiadzie z września zapowiedziała, że datę, godzinę i miejsce przekroczenia granicy ogłosi później. Zapewniła, że powrót nie ma jej przywrócić władzy.

Wyrok, do którego miałaby wrócić

Międzynarodowy Trybunał Karny w Dhace skazał Hasinę zaocznie na śmierć w listopadzie 2025 r. Sąd uznał ją za winną zbrodni przeciwko ludzkości w związku ze stłumieniem studenckich protestów w lipcu i sierpniu 2024 r. Trzyosobowy skład orzekający uznał ją winną podżegania, wydawania rozkazów zabijania i zaniechania zapobieżenia okrucieństwom. Odczytując wyrok, sędzia Golam Mortuza Mozumder powiedział, że Hasina „dopuściła się zbrodni przeciwko ludzkości, wydając rozkaz użycia dronów, śmigłowców i broni śmiercionośnej” przeciwko cywilom. Sąd wymierzył kary w pięciu zarzutach. Dwa zarzuty zakończyły się karą śmierci.

Biuro praw człowieka ONZ szacowało, że w czasie powstania zginęło do 1 400 osób, najgorszej przemocy politycznej w Bangladeszu od wojny o niepodległość w 1971 r. To samo biuro nazwało wyrok „ważnym momentem dla ofiar”, ale sprzeciwiło się karze śmierci w każdych okolicznościach. Hasina odrzuciła wyrok jako „motywowaną politycznie farsę” i zaprzeczyła zarzutom.

Trybunał skazał też na śmierć w tej samej sprawie byłego ministra spraw wewnętrznych Asaduzzamana Khana. Khan może również przebywać w Indiach, choć jego miejsce pobytu nie jest jasne. Hasina może odwołać się do Sądu Najwyższego. MSZ w Dhace wezwało Indie, by „natychmiast wydały obu skazanych”, nazywając to „obowiązkową odpowiedzialnością”.

Indie tego nie zrobiły. Oba kraje podpisały w 2013 r. traktat ekstradycyjny, ale pozwala on odmówić, gdy przestępstwo ma charakter polityczny.

Polityka, do której wraca

Od jej wyjazdu wiele się zmieniło. Muhammad Yunus stał na czele administracji tymczasowej przez około 18 miesięcy. Tarique Rahman, syn byłej premier Khaledy Zii, wygrał następnie zdecydowanie wybory w lutym 2026 r. Rząd zakazał Lidze Awami Hasiny startu w tym głosowaniu. Partia nadal jest objęta zakazem, a jej czołowi działacze są aresztowani lub na wygnaniu.

Hasina twierdzi, że od sierpnia 2024 r. w zabójstwach zginęło co najmniej 20 000 członków Ligi Awami; Pakistan Today zauważył, że tej liczby nie zweryfikowano niezależnie. Mówi, że tysiące kolejnych osób aresztowano, torturowano lub zmuszono do ukrywania się, a zwolennicy stracili domy i firmy. Human Rights Watch krytykuje rząd Rahmana za ataki na prawa obywatelskie i polityczne w ostatnich miesiącach. Organizacje praw człowieka podnosiły też zastrzeżenia do traktowania opozycjonistów i mniejszości. Rząd twierdzi, że aresztowania wynikają z konkretnych zarzutów.

Co pozostaje nieznane

Nie ogłoszono daty, godziny ani miejsca przekroczenia granicy. Biuro premiera Bangladeszu nie odpowiedziało na prośby o komentarz do jej słów, podał Pakistan Today.

Hasina mówi, że nie prosi o zagraniczną ochronę. „Nie potrzebuję błogosławieństwa obcego mocarstwa, żeby wrócić do własnego kraju”, powiedziała AP. Czy Dhaka aresztuje ją po przylocie i jak New Delhi potraktuje wyjazd, który dotąd blokowało, to pozostaje otwartym pytaniem.

Wyrok obowiązuje, zakaz obowiązuje. Miesiąc, który wskazała, to grudzień.