ONZ: świat marnuje ponad miliard posiłków dziennie i 1,05 mld ton jedzenia

Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP) oszacował globalną skalę problemu w raporcie Food Waste Index Report 2024, który powstał wspólnie z brytyjską organizacją WRAP. W 2022 r. powstało 1,05 mld ton odpadów żywnościowych, licząc razem z częściami niejadalnymi. To 132 kg na mieszkańca Ziemi i blisko jedna piąta całej żywności dostępnej dla konsumentów.

Odpady dzielą się prosto: 60 proc. powstaje w gospodarstwach domowych, 28 proc. w gastronomii, a 12 proc. w handlu detalicznym. Autorzy podkreślają, że to nie problem wyłącznie bogatych krajów. W krajach o wysokim, wyższym średnim i niższym średnim dochodzie przeciętny poziom odpadów domowych różni się zaledwie o 7 kg na osobę.

Skala klimatyczna i pieniężna

Straty i marnotrawstwo żywności odpowiadają za 8–10 proc. rocznej globalnej emisji gazów cieplarnianych, czyli prawie pięć razy więcej niż cały sektor lotniczy. Do tego dochodzi poważna utrata różnorodności biologicznej. Żywność, która trafia na śmietnik, zajmuje obszar niemal jednej trzeciej światowych gruntów rolnych. Koszt dla światowej gospodarki autorzy szacują na około bilion dolarów.

Kto mierzy, ten redukuje

Raport nie tylko liczy, ale też pokazuje, co działa. Do 2022 r. jedynie 21 krajów uwzględniło redukcję strat i marnotrawstwa żywności w swoich krajowych planach klimatycznych (NDC). Tylko cztery kraje G20 (Australia, Japonia, Wielka Brytania i USA) oraz Unia Europejska mają szacunki, które pozwalają śledzić postęp w realizacji celu 12.3 zrównoważonego rozwoju, czyli o połowę mniejszego marnotrawstwa na poziomie handlu i konsumenta do 2030 r. Kanada i Arabia Saudyjska mają odpowiednie dane dla gospodarstw domowych.

Efekty przychodzą tam, gdzie wprowadzono politykę i partnerstwa. Japonia odnotowała redukcję o 31 proc., a Wielka Brytania o 18 proc. Brytyjskie partnerstwa publiczno-prywatne pomogły w latach 2007–2018 ściąć ponad jedną czwartą odpadów żywnościowych na mieszkańca. UNEP wymienia też podobne programy w Australii, Indonezji, Meksyku i Republice Południowej Afryki.

Instytucjonalne zaplecze

Pomiar to warunek działania. Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) prowadzi od grudnia 2015 r. Platformę Techniczną ds. Pomiaru i Redukcji Strat i Marnotrawstwa Żywności. Powołała ją wspólnie z Międzynarodowym Instytutem Badawczym Polityki Żywnościowej (IFPRI) po rekomendacji ministrów rolnictwa G20. Platforma współtworzy koalicję Food is Never Waste, prowadzoną przez FAO i UNEP, i pracuje na rzecz celu 12.3. Bez danych nie ma polityki, a bez polityki nie ma redukcji. To główna teza obu instytucji.