Zdobywca Nagrody Goncourtów Philippe Jaenada przyznaje, że trzy razy użył ChatGPT w swojej powieści

Jaenada, 62-letni pisarz, zdobył nagrodę 3 listopada w pierwszej turze głosowania. Pokonał Sylvaina Prudhomme'a i jego De l'autre côté du lac stosunkiem sześciu głosów do trzech. Książkę wydało Flammarion.

Trzy użycia, jedno ukryte zdanie

W France Inter powiedział, że sięgnął po AI trzy razy. Za pierwszym razem do tekstu trafiło zdanie napisane przez ChatGPT, żeby zagrać z czytelnikiem. Drugi raz odtworzył wymianę z ChatGPT, która dawała absurdalne odpowiedzi na temat szczegółu technicznego. Zostawił ją, żeby wykpić narzędzie. Trzeci raz to były poszukiwania. Powiedział: „Nie sądzę, żeby dało się zatrzymać AI. Nie możemy udawać, że jej nie ma. Trzeba jej używać, ale najpierw trzeba to przyznać, a przede wszystkim trzeba ją oswoić. Musi być użyteczna”.

Powiedział, że zdradził, które zdanie wygenerowała maszyna, tylko jurorom Goncourtów, w dniu przyznania nagrody. „Jeśli to wyjdzie, będę wiedział, od kogo”, żartował w France Inter.

Strony od 237 do 240 powieści już opisują jego rozmowy z ChatGPT i Claude. Są tam pytania o szczegół techniczny jego śledztwa, zauważył 20 Minutes.

Jaenada bronił użycia AI jeszcze przed nagrodą. „Czy reżyser filmowy ukrywałby, że używa efektów specjalnych?”, zapytał w wywiadzie dla 20 Minutes. Przewidywał, że wkrótce nie będzie można powiedzieć, że tekst jest w 100% napisany przez człowieka. Utrzymywał, że AI „nigdy nie będzie w stanie napisać książki sercem, duszą, wspomnieniami”.

Książka, którą jury wyrzuciło

Akademia Goncourtów usunęła C'était ça ou mourir Thélysona Oréliena z drugiej selekcji 25 września, podał Euronews. The Guardian opisał tę samą listę jako longlistę. Decyzja zapadła 39 dni przed tym, jak akademia przyznała nagrodę Jaenadzie. Debiut kanadyjsko-haitańskiego pisarza sprzedał się w ponad 35 000 egzemplarzy i zdobył Prix du roman Fnac. Potem dziennikarz Samuel Fitoussi przepuścił go przez narzędzie do wykrywania AI Pangram i uznał, że znaczna część powstała maszynowo. Akademia podała, że analizy pokazują, iż powieść jest najprawdopodobniej w bardzo dużej części dziełem sztucznej inteligencji. Oświadczyła, że chce chronić nagrodę, która honoruje „literaturę pisaną przez kobiety i mężczyzn”, i wysłać „jasny komunikat”, że nie popiera tekstów tworzonych z pomocą AI. Samej skuteczności oprogramowania do wykrywania AI też stawiano zarzuty.

Orélien zaprzeczył. Nazwał zarzuty oszczerstwem i herezją. Powiedział, że ani jedno zdanie nie powstało w maszynie, przyznając jednocześnie plagiat we wcześniejszej pracy.

Jego kanadyjski wydawca Boréal oświadczył potem, że nowe dowody pokazują użycie AI, wbrew zapewnieniom autora. Zakończył z nim współpracę. Książka nie będzie wznawiana.

Podwójne standardy, twierdzą niektórzy czytelnicy

Kontrast wywołał w sieci oskarżenia o rasowe podwójne standardy. „Więc kiedy to stary biały mężczyzna, to jest w porządku, a kiedy to młody pisarz o innym kolorze skóry, to się go kamienuje na rynku?”, napisał jeden z użytkowników na X, podał The Guardian. Inny stwierdził, że Jaenada nie spotkał się z „żadnym medialnym linczem, żadnym wygnaniem” za użycie AI, „łagodnością odmówioną Thélysonowi Orélienowi”.

Sprawy nie są identyczne. W jednej chodzi o ograniczony, otwarcie opisany eksperyment, w drugiej o sporne twierdzenia o rozległym maszynowym autorstwie.

Ile warta jest nagroda

Goncourt płaci symboliczne 10 euro, a zwycięska książka ma wszelkie szanse zejść z półek przed Bożym Narodzeniem. Czterej finaliści, ogłoszeni 27 października, wydali w domach z grupy Madrigall. Tę dominację Euronews opisał jako kontrowersję wokół niezależności i bioróżnorodności wydawniczej. Niezależnie od nazwiska zwycięzcy grupa, którą kieruje Antoine Gallimard, i tak miała zebrać korzyści handlowe, podał Euronews. Zeszłoroczny laureat, La maison vide Laurenta Mauvigniera, sprzedał się w prawie 640 000 egzemplarzy.

Książka Jaenady liczy 528 stron. Odtwarza nierozwiązaną sprawę zabójstwa Louise Cansot, 29-letniej modelki artystycznej znalezionej martwej w Paryżu. Pracował nad nią dwa lata. Około osiemnastu miesięcy zajęło mu zbieranie i porządkowanie materiału historycznego, powiedział w wywiadzie opublikowanym 3 listopada.