Sejm przyjął dwie ustawy łagodzące zakaz aborcji

Dwie ustawy przeszły w Sejmie w osobnych głosowaniach 20 października 2026 r., prawie trzy lata po tym, jak koalicja premiera Donalda Tuska przejęła władzę z obietnicą przywrócenia praw reprodukcyjnych.

Co przyjął Sejm

Jedna ustawa przywraca możliwość przerwania ciąży w przypadkach ciężkich wad płodu, czyli podstawę, którą w 2020 r. uchylił Trybunał Konstytucyjny. Druga znosi odpowiedzialność karną osób, które pomagają kobiecie w uzyskaniu aborcji. Ordo Iuris, organizacja prawnicza prowadząca kampanię na rzecz prezydenckiego weta, podała, że ustawa depenalizacyjna przeszła różnicą czterech głosów. Przekazała też, że nieobecnych było 11 posłów Prawa i Sprawiedliwości (PiS), a jeden wstrzymał się od głosu.

Katarzyna Kotula, pełnomocniczka rządu ds. równości i posłanka Lewicy, przyjęła wynik z zadowoleniem na X. „Państwo ufa kobietom”, napisała i dodała, że czas przestać karać „wszystkich, którzy nas kochają, martwią się o nas i szanują nasze wybory”.

Groźba weta

Nawrocki, związany z opozycyjnym Prawem i Sprawiedliwością (PiS), zapowiedział, że zablokuje każdą liberalizację prawa. Ordo Iuris zaapelowała do niego o weto i podała, że w najbliższych dniach będzie pod „ogromną presją”. Reuters napisał, że ustawa „niemal na pewno zostanie zawetowana”.

Niemal całkowity zakaz obowiązuje w Polsce od 2021 r., po tym, jak w 2020 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przerywanie ciąży z powodu wad płodu jest niezgodne z konstytucją. Wyrok wywołał masowe protesty w zdominowanym przez katolików kraju. Według obecnych przepisów aborcja jest legalna tylko w przypadkach gwałtu lub kazirodztwa albo gdy zdrowie lub życie kobiety jest zagrożone.

Bilans koalicji

Proeuropejska koalicja Tuska wygrała wybory w 2023 r. częściowo dzięki obietnicy złagodzenia ograniczeń aborcyjnych. Protesty przeciw wyrokowi Trybunału uznano później za jeden z powodów, dla których przejął władzę, obiecując zmianę prawa w ciągu 100 dni. Rząd rozszerzył dostęp na podstawie istniejących przepisów dopuszczających aborcję ze względu na zdrowie psychiczne. W zeszłym roku Tusk wycofał się z obietnicy legalizacji aborcji do 12. tygodnia ciąży, mówiąc, że „po prostu nie ma większości”. Dwie ustawy przyjęte 20 października są węższe: dotyczą wad płodu i odpowiedzialności karnej, a nie limitu tygodnia ciąży.

Co według aktywistów to zmienia

Organizacje walczące o prawa reprodukcyjne nazwały pakiet minimalnym. Leah Hoctor, wiceprezeska ds. Europy w Center for Reproductive Rights, powiedziała Reutersowi, że ustawy „stanowią bardzo ograniczoną, niewielką reformę” i „nie poprawią sytuacji większości kobiet w Polsce, które potrzebują opieki aborcyjnej”.

Hoctor powiedziała, że tysiące kobiet w Polsce co roku przerywa ciążę nielegalnie albo wyjeżdżając za granicę. Dodała, że nawet gdyby obie ustawy weszły w życie, Polska pozostałaby „całkowicie odmienna od reszty unijnych partnerów”. Legalna Aborcja, polska organizacja rzecznicza, ujęła to dosadniej: „Co to oznacza dla kobiet, które potrzebują aborcji teraz? Nic, bo żadna z tych ustaw im nie pomoże”, powiedział rzecznik.

Fundacja Widzialne zapowiedziała wiece w 27 miastach, zaplanowane na szóstą rocznicę wyroku z 2020 r., który zaostrzył prawo. Ten wyrok wywołał największe protesty w Polsce od upadku komunizmu. Organizatorzy chcą pełnej depenalizacji i aborcji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Center for Reproductive Rights chce, żeby Tusk wprowadził tymczasowe moratorium na wszystkie przepisy karne dotyczące aborcji. Pomysł po raz pierwszy zgłosił Komitet ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet, który w 2024 r. uznał, że kobiety w Polsce doświadczają poważnych naruszeń praw człowieka na mocy tego prawa.

Ustawa o 12 tygodniach

Osobna ustawa, która legalizowałaby aborcję na żądanie do 12. tygodnia ciąży, jest rozpatrywana w komisjach sejmowych.