Europejski ucisk energetyczny: ceny paliw, prąd w rowerach i szok cenowy w fotowoltaice

Skok cen, o którym The Guardian informował w poniedziałek, ekonomiści wiążą z ostatnimi wzrostami cen ropy naftowej. Chodzi o trwający konflikt USA i Izraela z Iranem oraz ukraińskie ataki na rosyjskie rafinerie. Reserve Bank of Australia ma we wtorek podnieść stopę gotówkową z 4,25% do 4,6%, co byłoby czwartą podwyżką w tym roku. Główny ekonomista AMP Shane Oliver ostrzegał, że ceny benzyny mogą przekroczyć 2,70 dolara za litr. Dla europejskich producentów presja jest znajoma. Droższe paliwo wchodzi wprost do budżetów transportu, logistyki i produkcji, a banki centralne, które rozważają podwyżki stóp, żeby zdusić inflację, nie mają zbyt wiele miejsca na amortyzowanie szoku.

Portal pv magazine poinformował 25 września, że chiński producent falowników Growatt podniesie ceny falowników stringowych, hybrydowych i magazynowych, przemysłowych i komercyjnych szaf magazynowych oraz domowych systemów magazynowania o około 5% do 10% od 8 października. Firma tłumaczy to droższymi surowcami, mniejszą dostępnością części kluczowych podzespołów i rosnącymi kosztami produkcji. To ruch po Sungrow, który już od 20 września wprowadził podwyżki o około 5% do 15% w kilku kategoriach falowników fotowoltaicznych. Obie podwyżki razem pokazują, że nawet łańcuch dostaw czystej energii nie jest odporny na szerszą falę rosnących kosztów.

Moduły fotowoltaiczne i cło z sekcji 232

W USA obraz jest jeszcze ostrzejszy. Anza, firma zajmująca się danymi i analityką w fotowoltaice oraz magazynowaniu energii, spodziewa się co najmniej 40-procentowego skoku cen modułów fotowoltaicznych w USA. Powód to 15-procentowe cło z sekcji 232 na import produktów z polikrzemu, które wchodzi w życie 4 grudnia. pv magazine pisał o tym 26 września. Cło egzekwuje Departament Handlu USA. Podstawą jest ustalenie sekretarza handlu, że ilość i okoliczności importu polikrzemu zagrażają bezpieczeństwu narodowemu Stanów Zjednoczonych. Anza podaje, że mediana ceny importowanych modułów wynosiła 0,27 dolara za wat przed proklamacją z 7 sierpnia, a obecnie wynosi 0,38 dolara za wat dla dostaw po 4 grudnia, u dostawców, którzy zmienili cenniki. To wzrost o ponad 40%. Na 9 września 55% aktywnych dostawców na platformie Anza miało ceny uwzględniające sekcję 232, co obejmowało 65% modułów na platformie. W ofertach, w których Anza może porównać ten sam SKU i te same warunki umowy, ceny wzrosły o około 15%.

„Deweloperzy muszą rozumieć, co jest dostępne teraz, w jakiej cenie i na jakich warunkach, i szybko wybrać strategię, która ma najwięcej sensu dla ich projektu” powiedział Aaron Hall, prezes Anzy, w oświadczeniu. Solar Energy Industries Association podaje, że USA mają obecnie 75,3 GW zdolności produkcyjnych modułów, co jej zdaniem wystarcza na pokrycie obecnego popytu.

W Europie obraz jest bardziej mieszany. Tom's Hardware poinformował 25 września, że ASML, największa spółka w Europie pod względem kapitalizacji, wyceniana na około 660 000 000 000 dolarów, nie sprzedała w 2026 roku ani jednego urządzenia litograficznego w Europie. „Nie sprzedajemy w Europie absolutnie niczego” powiedział Frank Heemskerk, wiceprezes ds. public affairs w ASML, podczas panelu w De Balie w Holandii. „Bo Europa nie inwestuje i bo w Europie nie buduje się fabryk chipów. To naprawdę niepokojące”. Europa odpowiadała za 1% przychodów ASML w 2025 roku, 5% w 2024, 4% w 2023 i 2% w 2022, wynika z prezentacji inwestorskich spółki. W pierwszych dwóch kwartałach 2026 roku Europa odpowiadała za 0% przychodów ASML, zgodnie z raportami kwartalnymi. Heemskerk zaapelował do europejskich władz o pomoc w agregowaniu i gwarantowaniu popytu na produkowane w Europie chipy. Argumentował, że same subsydia kapitałowe nie zadziałały.

Finansowanie elektryfikacji i opór na wsi

Niektóre europejskie pieniądze wciąż się ruszają. Tech.eu poinformował 25 września, że nordycka spółka energetyczna Fortum dołączyła do Norrsken Evolve jako partner z ograniczoną odpowiedzialnością, inwestując przez swój dział innowacji i venture. Decyzja przyszła po ostatecznym zamknięciu w tym lecie funduszu Norrsken Evolve o wartości 62 000 000 euro, który zebrał więcej, niż zakładano. Norrsken Evolve to fundusz pre-seed, który do tej pory wsparł ponad 80 firm, z których 75% pozyskało później kolejne finansowanie.

„Przyszły system energetyczny powstanie dzięki szybszym innowacjom i bliższej współpracy przedsiębiorców, inwestorów i przemysłu” powiedział Gustav Eilertsen, wiceprezes ds. innowacji i venture w Fortum. „Dzięki tej współpracy wzmacniamy kontakt z kolejną generacją firm, które pracują nad elektryfikacją, elastycznością, dekarbonizacją przemysłu i innymi kluczowymi wyzwaniami energetycznymi”.

Inwestycja Fortum wpisuje się w szerszy wysiłek Norrsken, żeby uczynić Europę pierwszym elektrokontynentem świata przez kampanię Electro Union. To otwarty apel do UE o zobowiązanie się do 50-procentowej elektryfikacji finalnego zużycia energii do 2040 roku. Cel pozostaje odległy, a polityczna pogoda wokół czystej energii w USA pokazuje, jak szybko momentum może się odwrócić.

Canary Media poinformował 24 września, że Tim Pawlenty, były dwukadencyjny republikański gubernator Minnesoty, objął w czerwcu stanowisko prezesa i dyrektora generalnego Solar Energy Industries Association. „Obecny stan jest dość ponury” powiedział Pawlenty o politycznych wpływach fotowoltaiki w Waszyngtonie, podczas wywiadu na scenie szczytu Climate Week NYC organizowanego przez Canary Media. „Ale w polityce nic nie zostaje takie samo i jest nadzieja na to, co przyjdzie w przyszłości”. Pawlenty argumentował, że branża powinna zabiegać o polityki z trwałym ponadpartyjnym poparciem, zamiast cofać się i wracać wraz z cyklami politycznymi. Wskazał też na bezpieczeństwo narodowe jako argument sprzedażowy: „Iran nie może zablokować słońca, więc jeśli interesuje cię bezpieczeństwo narodowe, tak jak mnie, lubię rzeczy, których Iran nie może zablokować. Ani Korea Północna, ani Chiny, ani Rosja, ani żadni inni, którzy chcą nam zrobić krzywdę”.

Jak Canary Media poinformował 25 września, 87% amerykańskiej produkcji czystej energii przypadało na obszary wiejskie według stanu na zeszły rok, wynika z analizy Rural Climate Partnership. Ponad 60% hrabstw z ograniczeniami dla projektów energii odnawialnej to hrabstwa wiejskie, zgodnie z analizą Daily Yonder i Canary Media opartą na danych USA Today oraz Sabin Center for Climate Change Law przy Columbia University. Administracja Trumpa rozbiła program Rural Energy for America Program, a fotowoltaika w skali użytkowej zajmuje zaledwie 0,07% amerykańskich gruntów rolnych.

Po stronie wytwarzania The Register poinformował 25 września, że Fervo Energy, dostawca ulepszonych systemów geotermalnych wspierany przez Google, osiągnął pierwszy prąd w swojej elektrowni Cape Station w Beaver County w Utah. Pierwszy z trzech bloków GeoBlock o mocy 33 MW zaczął dostarczać energię do sieci, a w przyszłym tygodniu ma osiągnąć pracę komercyjną. Kolejne 66 MW ma trafić do sieci do Nowego Roku. Fervo twierdzi, że elektrownia może docelowo urosnąć do ponad czterech gigawatów. Rozbudowa ma znaczenie, bo centra danych uderzają w ograniczenia sieci. Google zgodził się też kupować energię od konkurencyjnych operacji geotermalnych Ormat Technologies, a Meta w 2024 roku nawiązała współpracę z Sage Geosystems na maksymalnie 150 MW. Think tank Rhodium szacuje, że geotermia może pokryć do 64% popytu centrów danych do końca dekady, choć te serwerownie mogą zapłacić za nią 20-procentową premię.

Dla europejskiego przemysłu wspólnym mianownikiem jest koszt. Ceny paliw rosną, moduły fotowoltaiczne drożeją w USA, a największy producent technologiczny kontynentu nie sprzedaje niczego u siebie. Pieniądze na elektryfikację wciąż płyną, ale strona popytowa pozostaje trudniejszym problemem.