Sąd Najwyższy pozwala wznowić deportacje do krajów trzecich, orzeczenie w grudniu

Sąd Najwyższy USA we wtorek 29 września wstrzymał orzeczenie sędziego Briana Murphy'ego z federalnego sądu okręgowego w Bostonie. Murphy uznał politykę deportacji do krajów trzecich, prowadzoną przez Departament Bezpieczeństwa Krajowego (DHS), za niezgodną z prawem. Deportacje mogą zostać wznowione. Postanowienie obowiązuje na czas trwania sporu sądowego i obejmuje loty do krajów, w których deportowani nigdy nie mieszkali.

Sędziowie zgodzili się też wysłuchać argumentów w tej sprawie w grudniu. Formalne orzeczenie w sprawie polityki ma zapaść później.

Większość stanowiło sześciu sędziów konserwatywnych, trzech liberalnych sędziów było przeciw natychmiastowemu wznowieniu deportacji. Murphy orzekł w lutym, że polityka narusza procedury prawa imigracyjnego i chroniącą należyty proces klauzulę Piątej Poprawki. Klauzula ta co do zasady wymaga, by rząd przed działaniem przeciwko komuś powiadomił go i przeprowadził wysłuchanie. Sprawa zaczęła się w 2025 r., gdy DHS nasilił deportacje migrantów, których nie można było odesłać do żadnego kraju wskazanego w nakazie deportacji.

Co się zmienia dla osób z nakazem deportacji

Zgodnie z polityką migrantów można szybko wywieźć do krajów trzecich, które dały wiarygodne zapewnienia dyplomatyczne, że nie będą ich prześladować ani torturować.

Wobec krajów, które takich zapewnień nie dały, deportowanym podaje się miejsce docelowe. Władze USA oceniają ryzyko prześladowania lub tortur tylko wtedy, gdy dana osoba zgłosi taką obawę. Pozew zbiorowy dotyczył właśnie tej luki.

Trina Realmuto, prawniczka powodów z National Immigration Litigation Alliance, powiedziała, że sąd „pozwolił administracji wznowić wysyłanie ludzi do krajów trzecich, gdzie grozi im prześladowanie lub tortury”. Główny radca prawny DHS James Percival przyjął wynik z zadowoleniem. „Zły dzień dla przestępczych nielegalnych i aktywistów otwartych granic”, napisał w mediach społecznościowych.

Meksyk i Gwatemala: model w praktyce

W tym roku USA deportowały do Gwatemali blisko 2 300 obywateli Meksyku, a kilkudziesięciu kolejnych do Hondurasu, skąd wrócili do Meksyku. Gwatemala jest najwyraźniejszym przykładem.

Prezydent Gwatemali Bernardo Arévalo powiedział, że Meksykanie przylatują samolotami z gwatemalskimi powracającymi i są traktowani jak osoby w tranzycie, w porozumieniu z meksykańskimi władzami imigracyjnymi. Przebywali tam krócej niż dobę. Koszty pokryły rządy USA lub Meksyku.

Meksykańskie MSZ odrzuca ten układ. „Rząd Meksyku przyjmuje powrót wszystkich swoich obywateli. Dlatego odrzuca deportacje obywateli meksykańskich do krajów trzecich i nie ma takiego porozumienia”, oświadczyło ministerstwo.

Honduras przyjął mniejsze liczby. Dokumenty urzędowe, do których dotarła Associated Press, pokazują, że 82 Meksykanów przyleciało do San Pedro Sula dwoma lotami 13 i 15 sierpnia, a 35 kolejnych dotarło w czwartek. W 2025 r. Meksyk przyjął około 12 000 deportowanych obcokrajowców, głównie Kubańczyków i Wenezuelczyków, według danych, które podała prezydent Claudia Sheinbaum; jej rząd nie aktualizował ich od grudnia.

Jak duży urósł program

Zdecydowana większość z tych 25 000 osób trafiła do Meksyku.

Śledztwo Forbidden Stories także doliczyło się ponad 25 tys. deportowanych, ale w ramach porozumień z 35 krajami. Około 20 tys. trafiło do Meksyku, reszta do 27 innych krajów w Ameryce Łacińskiej, Afryce i na Pacyfiku. Dziennikarze ustalili też, że administracja przeznaczyła 410 mln dol. dla krajów przyjmujących lub agend ONZ na ułatwienie powrotów.

Wśród kierunków znalazły się Sudan Południowy, Uganda, Gwinea Równikowa, Liberia i Republika Środkowoafrykańska. Departament Stanu odradza Amerykanom podróży do Sudanu Południowego z powodu przestępczości, porwań i konfliktu zbrojnego.

Co dalej

Ostateczne orzeczenie, czy polityka jest zgodna z prawem, zapadnie po grudniowych argumentach.

Kongres zapisał w prawie, że polityką USA jest nie deportować ludzi do krajów, gdzie ich życie byłoby zagrożone lub groziłoby im torturowanie. Demokratka z Izby Reprezentantów Lois Frankel powiedziała, że prawodawcy muszą zareagować. „Nikt nie powinien być wysyłany do kraju, który nie jest jego własnym, bez podstawowego należytego procesu i realnej możliwości zgłoszenia uzasadnionych obaw o swoje bezpieczeństwo”, napisała na X.