Ember: generacja na miejscu daje sieci więcej ulgi niż przesuwanie obciążenia w centrach danych

Liczby są mocno nierówne. Przesuwanie obciążenia mogłoby uciąć około 100 MW z prognozowanego szczytu zapotrzebowania w Irlandii w 2030 roku, czyli mniej więcej 1,5%, podaje pv magazine. Generacja i magazynowanie za licznikiem, które Ember nazywa własną mocą, mogą dać blisko pięć razy większą ulgę. Potencjał redukcji sięga 2,7 GW w Teksasie.

Badanie obejmuje dziewięć rynków w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji Południowo-Wschodniej. Irlandia, Wielka Brytania i Niemcy są wskazane jako najbardziej narażone. Rozumowanie Ember jest proste: większości tego, co działa w centrum danych, nie da się przenieść. Analiza traktuje ten brak elastyczności jako punkt wyjścia, a nie dodatek. Usługi chmurowe, obciążenia korporacyjne i wnioskowanie AI potrzebują niskich opóźnień. Według szacunków analizy odpowiadać będą za około 87% globalnej mocy centrów danych w 2030 roku. Uczenie modeli jest bardziej elastyczne. Ember zakłada, że przesunąć można 35% mocy przeznaczonej na uczenie, 5% na wnioskowanie i nic z tradycyjnego obciążenia centrów danych. Teoretycznie dałoby to około 6,5% globalnej mocy. Po zastosowaniu średniego wykorzystania na poziomie około 48% zostaje około 3%.

Dlaczego kolejka ma znaczenie

Niedopasowanie w czasie jest trudniejszym problemem. Duże centrum danych potrzebuje od 200 MW do 500 MW mocy, według opisu badania w pv magazine. Można je zbudować w 18 do 24 miesięcy. Konwencjonalna rozbudowa sieci zajmuje od czterech do dziesięciu lat.

Irlandia pokazuje, jak to wygląda w praktyce. Centra danych odpowiadają już za około 19% szczytu zapotrzebowania. W styczniu 2025 roku, gdy zapotrzebowanie systemu osiągnęło szczyt 6 GW, pobierały szacunkowo 1,1 GW. Ember prognozuje wzrost udziału do 24% w 2030 roku, przy zapotrzebowaniu centrów danych na poziomie 1,6 GW wobec szczytu systemowego 6,5 GW. Ta luka kształtuje już decyzje o fizycznej infrastrukturze. The Guardian podał 1 listopada, że National Grid zgodził się kupić 29,5 hektara (73 akry) w Dorman Point na Teesside. Grunt należy do partnerstwa publiczno-prywatnego Teesworks. Na tym terenie miałaby powstać największa w Wielkiej Brytanii stacja transformatorowa.

Możliwość dysponowania tu mocą do 3,2 GW oznacza, że możemy wreszcie konkurować o te projekty, powiedział Sky News Ben Houchen, burmistrz połączonego organu Tees Valley, w komentarzu przytoczonym przez The Guardian.

Matt Pearce, szef działu gruntów w National Grid, powiedział, że transakcja odzwierciedla "konstruktywną pracę wszystkich zaangażowanych, która umożliwia tę kluczową infrastrukturę", relacjonuje The Guardian. Teren sąsiaduje z planowanym centrum danych AI o powierzchni blisko 500 000 m kw. The Guardian zauważa, że Balfour Beatty miał być wykonawcą stacji transformatorowej, a Steel River Power jest mocno zaangażowana w projekt.

Fotowoltaika już zmienia ceny

Moc za licznikiem to nie tylko historia centrów danych. W Hiszpanii stowarzyszenie PV UNEF szacuje, że generacja słoneczna obniżyła hurtowe koszty energii o 17,02 mld euro między styczniem 2025 a czerwcem 2026 roku, podał pv magazine 3 listopada.

UNEF porównuje rzeczywiste ceny dnia następnego z modelowanym scenariuszem bez fotowoltaiki na skalę przemysłową i autokonsumpcji. Bez słońca średnia cena wyniosłaby 112 euro/MWh zamiast odnotowanych 60,2 euro/MWh, czyli o 46% mniej. Średnie ceny dzienne byłyby o 86% wyższe. Elektrownie na skalę przemysłową odpowiadały za 14,23 mld euro oszczędności, a autokonsumpcja za 2,79 mld euro. To dzieli się na 10,86 mld euro w 2025 roku i 6,16 mld euro w pierwszej połowie 2026 roku. UNEF szacuje też, że każde euro zainwestowane w fotowoltaikę przynosi 8 euro oszczędności w cenach hurtowych.

Stowarzyszenie ostrożnie wskazuje ograniczenia. Analiza obejmuje wyłącznie rynek dnia następnego, pomijając ograniczenia techniczne, usługi bilansujące i kontrakty terminowe. Nie przekłada się więc wprost na oszczędności na rachunkach gospodarstw domowych. UNEF przyznaje też, że elektrownie gazowe i wodne mogłyby reagować inaczej na rynku bez fotowoltaiki.

Polityka w USA idzie w przeciwnym kierunku. CleanTechnica podała 2 listopada, że 36,8 mld dolarów zaliczkowych środków z Bipartisan Infrastructure Law wygasło 30 września 2026 roku. Krótkoterminowe przedłużenie do 11 grudnia nie obejmuje gwarantowanych kwot. Propozycja ustawy BUILD America 250 Act w Izbie Reprezentantów, opublikowana w maju, zniosłaby wszystkie zaliczkowe środki. Obniżyłaby też finansowanie transportu o prawie 50% wobec obecnego poziomu, według tego samego tekstu.

Dla planistów sieci wynik Ember przeczy zwykłej argumentacji o elastyczności. Proszenie centrów danych o wstrzymanie obciążeń jest tanie i nie wymaga sprzętu. Według liczb Ember daje jednak ułamek tego, co mogą dać generacja na miejscu i baterie. To wraca pytanie o inwestycje do punktu wyjścia: kto płaci za moc i jak szybko można ją podłączyć.