Inflacja żywności w strefie euro wzrosła w październiku do 1,6% z 1,3% we wrześniu

Zmiana już się zaczęła

Inflacja ogólna w strefie euro wzrosła w październiku do 4% z 3,8% we wrześniu. To najwyższy odczyt od września 2023 roku i dwa razy więcej niż 2-procentowy cel EBC. Ceny energii wzrosły w ciągu roku do października o 20,8%, po 18,9% we wrześniu. Energia to około 9% koszyka strefy euro. Według wyliczeń European Business Magazine energia dołożyła około 1,9 pkt proc. do łącznego odczytu 4%. Niemcy, największa gospodarka bloku, poszły w drugą stronę: ich wskaźnik spadł do 2,8% z 3,3%. We Włoszech wzrósł do 5,6% z 4,2%. Inflacja przyspieszyła w 13 z 21 krajów członkowskich.

Dla kupujących ważniejsza od ogólnego wskaźnika jest żywność.

Żywność nieprzetworzona, czyli świeże produkty najbardziej narażone na upały i suszę, przyspieszyła do 4,6% z 4%. Inflacja bazowa, która nie obejmuje energii i żywności, utrzymała się na poziomie 2,5%.

To właśnie ten ostatni wskaźnik EBC obserwuje pod kątem efektów drugiej rundy. Na razie się nie ruszył.

Co faktycznie powiedział EBC

20 października EBC opublikował analizę zatytułowaną „Czy inflacja żywnościowa straciła zęby?”.

Jej autorzy prześledzili spadek. Inflacja żywnościowa spadła z 2,6% w styczniu 2026 roku do 1,1% w sierpniu, najniższego poziomu od połowy 2021 roku. We wrześniu drgnęła w górę do 1,3%. Najwięcej zdziałały dobre zbiory w Europie w zeszłym roku i niższe ceny kawy, kakao i nabiału na rynkach światowych. „Kilka wskaźników na wcześniejszych etapach łańcucha sugeruje, że presja na inflację żywnościową znowu narasta”, napisali ekonomiści.

Analiza ostrzegała, że inflacja żywnościowa będzie rosnąć do trzeciego kwartału 2027 roku i osiągnie szczyt na poziomie 3,4%, podał Eunews.

Scenariusz bazowy ABN AMRO jest skromniejszy. Bank zakłada, że w szczycie w trzecim kwartale 2027 roku drożejąca żywność dołoży 0,5 pkt proc. do inflacji HICP w strefie euro.

Dwa wstrząsy: nawozy i pogoda

EBC wymienia dwa: energię i ekstremalną pogodę, które nadchodzą razem.

Od czasu zakłóceń w Cieśninie Ormuz ceny paliw i nawozów gwałtownie wzrosły. Koszty energii rozchodzą się stopniowo przez transport, nawozy, opakowania i przetwórstwo, a do cen dla konsumentów mogą docierać przez kilka miesięcy. Najpierw drożeją produkty energochłonne: pszenica, kukurydza i jęczmień, potem pieczywo i makaron, a na końcu mięso i nabiał przez paszę.

Drugi wstrząs to pogoda. Sierpniowe prognozy plonów w UE obniżyły oczekiwania dla upraw letnich do około 7% poniżej średniej z pięciu lat. EBC podał też, że letnie upały i susza dały już o sobie znać we wrześniu. Inflacja żywności nieprzetworzonej, na przykład świeżych warzyw, skoczyła wtedy do 4%.

Na to nakłada się El Niño. NOAA oceniła na 63% prawdopodobieństwo, że pod koniec tego roku temperatury wody na Pacyfiku przekroczą normę o 2C. Analitycy Goldman Sachs szacowali, że zjawisko z lat 2026-2027 może podnieść światowe ceny surowców rolnych o 15,8%, a ceny żywności w strefie euro o 1,3%. The Guardian podał, że pełny efekt będzie widoczny dopiero w drugiej połowie 2028 roku.

Dlaczego inflacja żywnościowa porusza stopy procentowe

Ekonomiści EBC zauważyli, że ludzie często kupują jedzenie, więc ceny żywności silnie kształtują postrzeganie inflacji. Dlatego chleb, mleko i czekolada mają znaczenie dla polityki pieniężnej. W badaniu Eurobarometru opublikowanym 22 września 2026 roku 55% Europejczyków uznało, że utrzymanie rozsądnych cen żywności powinno być najważniejszym priorytetem UE. Liczy się też poziom cen. Żywność w strefie euro jest średnio o 30% droższa niż pod koniec 2021 roku, od 24% w Finlandii do 48% w Estonii.

Stopy już się ruszyły. 10 września 2026 roku EBC podniósł stopę referencyjną do 2,50% z 2,25%.

29 października utrzymał stopę depozytową na 2,5%. Wrześniowe projekcje zakładały inflację 3,0% w 2026 roku, 2,5% w 2027 i 2,1% w 2028.

Co dalej

Kolejna decyzja zapadnie 16 i 17 grudnia.

Rynki prognostyczne wyceniają szansę na podwyżkę o ćwierć punktu na tym posiedzeniu na około 84%. Pantheon Macroeconomics spodziewa się inflacji 4,1% w listopadzie, 4,3% w grudniu i szczytu 4,5% w styczniu. Szef banku centralnego Słowacji Peter Kazimir ostrzegał 2 listopada, że uporczywa inflacja może wymagać dalszych podwyżek stóp. Jego zdaniem rynki mogą nie doceniać skali potrzebnego zaostrzenia. Nie podał żadnej liczby ani rozmiaru ruchu.

Sam EBC oczekuje, że inflacja utrzyma się powyżej 4% przez większą część pierwszego półrocza 2027 roku. Potem ma opaść w okolice dolnych 2%, gdy z danych wypadną wysokie odczyty sprzed roku.

Te 3,4% to prognoza, nie odczyt.