Litwa o połowę obniża gwarancje dla sieci, bo europejski szok gazowy wymusza przebudowę rynku

Litwa pierwsza reformuje pozwolenia i gwarancje

Seimas przyjął nowelizacje ustawy o energii, ustawy o elektroenergetyce i ustawy o energii ze źródeł odnawialnych, podało Ministerstwo Energii. Deweloperzy z ważnymi pozwoleniami mogą wydłużyć harmonogram projektów o maksymalnie 48 miesięcy i zmienić charakter inwestycji, przechodząc między projektami wytwarzania, magazynowania i zużycia energii. Gwarancja wykonania spada z 50 euro/kW do 25 euro/kW.

To dokładnie o połowę mniej gotówki, którą deweloper musi wpłacić z góry.

Wspólnoty energetyki odnawialnej, które budują instalacje do 100 kW, od 1 listopada 2026 r. nie potrzebują już pozwoleń na rozwijanie mocy wytwórczych ani na produkcję energii. Operatorzy przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej oraz gazu muszą utrzymywać zapasy sprzętu krytycznego potrzebnego do przywrócenia dostaw po awariach, usterkach technicznych lub celowych fizycznych ingerencjach. Pakiet odpowiada na znaczące spowolnienie nowych projektów OZE.

Elastyczność jest ograniczona w czasie. Deweloperzy mają rok na decyzję, a ci, którzy odłożą lub zmodyfikują projekt, muszą przedstawić dodatkową gwarancję bankową.

Szok gazowy testuje unijne reguły fiskalne

27 października unijne magazyny gazu były wypełnione w 75 proc., według Centre for European Reform. Rok wcześniej było to 83 proc., a w październiku 2022 r. 91 proc. UE wchodzi w zimę z mniejszym zapasem gazu niż zwykle, w drugim poważnym szoku cenowym w ciągu czterech lat.

ACER podaje liczbę dla uzupełnienia zapasów. Unijna agencja regulatorów energii szacuje, że napełnienie magazynów do 80 proc. przed zimą 2026-27 może dodać od 10 do 15 mld euro do kosztów uzupełniania zapasów. Te koszty mogą trafić na rachunki za gaz, a rekompensaty i zakupy strategiczne obciążają budżety publiczne. Komisja Europejska nie widzi bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw, ale twierdzi, że dywersyfikacja nie uchroniła UE od globalnych cen gazu.

Bruksela otworzyła drzwi do dodatkowej przestrzeni fiskalnej. Państwa członkowskie mogą wnioskować o zgodę na przekroczenie uzgodnionych limitów wydatków o maksymalnie 0,3 proc. PKB rocznie, w sumie do 0,6 proc. w latach 2026-28. Ta elastyczność jest wprost przeznaczona na działania zmniejszające zależność od paliw kopalnych, nie na doraźną pomoc z powodu wysokich cen. Od 2022 r. unijne przepisy wymagają od państw członkowskich napełniania magazynów do 90 proc. przed zimą, z pewną elastycznością przy niekorzystnych warunkach rynkowych. Rządy mogą zobowiązać dostawców do magazynowania gazu, rekompensować im to albo same kupować rezerwy strategiczne.

UK Steel wylicza lukę przemysłową

Brytyjscy producenci płacą za energię elektryczną o 49 proc. więcej niż konkurenci we Francji. To 66 mln funtów dodatkowych kosztów w tym roku, według UK Steel. Stowarzyszenie podało, że ostatni budżet rządu nie zawierał żadnych działań odpowiadających na wysokie koszty energii producentów stali.

UK Steel proponuje mechanizm równoważenia hurtowej ceny energii. Baringa modelowała go niezależnie, szacując średni roczny koszt netto na 50 mln funtów w latach 2026-2030.

Organizacja ostrzegła też, że utrzymująca się niestabilność na Bliskim Wschodzie podniosła hurtowe ceny energii do około trzech razy poziomu z lutego. Produkcja stali staje się bardziej elektryczna. Rachunek przychodzi, gdy branża przechodzi na piece łukowe, które potrzebują więcej energii niż zastępowane zakłady. UK Steel twierdzi, że te pieniądze mogłyby pójść na nowe urządzenia, wykwalifikowane miejsca pracy i dekarbonizację.

Przegląd ETS: silnik inwestycji czy stracona szansa?

Propozycja przeglądu unijnego systemu handlu emisjami została opublikowana w lipcu 2026 r., z deklarowanym celem zamiany ETS w silnik innowacji i inwestycji. Lotnictwo i żegluga wnoszą duży wkład w przychody ETS. Transport & Environment przekonuje, że proponowane ramy nie nadają się do wspierania inwestycji w czyste paliwa w tych sektorach.

Grupa chce, by 50 proc. krajowych przychodów z ETS było przeznaczane na dekarbonizację w sektorach priorytetowych, w tym na produkcję i stosowanie e-paliw w lotnictwie i żegludze. Proponuje też pulę finansowania e-paliw do 2028 r. i aukcje dwustronne, które miałyby odblokować oczekujące ostateczne decyzje inwestycyjne. Chce włączyć lotnictwo i żeglugę do ETS Investment Booster, Banku Dekarbonizacji Przemysłu i Funduszu Modernizacyjnego.

Spór dotyczy tego, gdzie trafią te przychody.

Rynek wodoru wciąż potrzebuje płacących klientów

Zatwierdzona niemiecka sieć szkieletowa wodoru liczy 9 040 kilometrów, a oczekiwane koszty inwestycji to 18,9 mld euro. Zatwierdzenie to nie to samo co popyt.

Założenia planistyczne są coraz niższe. Projekt oceny ENTSOG z października 2026 r. obniżył założenie popytu na wodór w 2030 r. z 620 TWh do 335 TWh, o 46 proc. wobec oceny z 2024 r. Założenie na 2040 r. spadło o 33 proc., z 1 929 TWh do 1 296 TWh.

RWE ma 15-letnią umowę na dostawy około 30 000 ton odnawialnego wodoru rocznie do rafinerii Leuna koncernu TotalEnergies od 2030 r. Cena nie została ujawniona. Wodór z Lingen dotarł do Marl Chemical Park w sierpniu 2026 r. Komunikat nie podał ilości, ceny ani tego, jaka dotychczasowa produkcja została wyparta. Marl używa wodoru od dziesięcioleci, więc istniejący popyt nie staje się automatycznie popytem na droższy surowiec.

Co dalej

Litewscy deweloperzy mają rok na decyzję, czy odłożyć, czy zmodyfikować projekty na nowych zasadach. Ci, którzy to zrobią, muszą wnieść dodatkową gwarancję bankową.