Ukraińskie elektrownie jądrowe zmniejszyły produkcję po rosyjskich uderzeniach w stacje transformatorowe

Do ograniczenia doszło po ataku z 3 listopada. Minister energii Denys Szmyhal powiedział wtedy, że Rosja skierowała trzy drony w stronę stacji transformatorowej niezbędnej dla stabilnej pracy Chmielnickiej Elektrowni Jądrowej. Elektrownia ma dwa reaktory i około 2 000 MW mocy, według IntelliNews. „Takie działania stanowią zagrożenie nie tylko dla Ukrainy, ale i dla bezpieczeństwa jądrowego w całej Europie”, powiedział Szmyhal, cytowany przez Ukrainską Prawdę. Dodał, że Ukraina powiadomiła Międzynarodową Agencję Energii Atomowej.

Atak dronów był częścią większego nalotu. EU Today, powołując się na ukraińskie władze, podał, że w nalocie wzięło udział 289 dronów, 59 rakiet manewrujących i 17 rakiet balistycznych, skierowanych głównie na cele energetyczne. Fakti.bg podał 310 dronów w tę samą noc. Pierwszy zastępca ministra energii Artem Nekrasow powiedział, że uderzenia ograniczyły zdolność systemu do przesyłania tego, co produkują elektrownie. W obwodzie charkowskim obowiązywały awaryjne wyłączenia. Część odbiorców nie miała prądu w obwodach winnickim, żytomierskim, zaporoskim, kirowohradzkim, charkowskim i chersońskim. Ministerstwo podało, że najgorzej było w obwodzie stołecznym. W większości regionów obowiązywały harmonogramy wyłączeń godzinowych i limity mocy dla przemysłu, podało ministerstwo. DTEK podał, że wyłączenia awaryjne mogą być wprowadzane i znoszone kilka razy na godzinę, bo stan sieci szybko się zmienia po atakach.

Dlaczego uszkodzenie stacji transformatorowych ogranicza produkcję jądrową

Uszkodzone stacje transformatorowe mogą odciąć elektrownie jądrowe od sieci, nawet gdy reaktory nie zostały trafione. Energoatom eksploatuje dziewięć bloków o łącznej mocy 7 880 MW, około 44% z 18 GW szczytu zimowego osiągniętego w styczniu, podał Interfax-Ukraine w lipcu. W czerwcu energetyka jądrowa odpowiadała za 53-55% produkcji Ukrainy, według Centrum Razumkowa. Stacje transformatorowe 750 kV, które włączają reaktory do systemu, pracują na napięciu rzadko spotykanym w Europie, gdzie większość przesyłu odbywa się przy 400 kV lub niżej. Dlatego trudno o zamienniki, a zapasy części są skąpe.

Ograniczenie produkcji chroni też same bloki. Elektrownie jądrowe pracują w podstawie i nie mogą szybko zmieniać mocy, a nadwyżka w uszkodzonej sieci może wyłączyć blok, którego ponowny rozruch zajmuje kilka dni. Ostrzegał przed tym w październiku Ołeksandr Wizir z Ukraine Facility Platform. 7 lutego uderzenia w stacje zasilające elektrownie odcięły je wszystkie od sieci i powstał niedobór do 8 GW, około połowy ówczesnego zużycia. Szef Ukrenergo Witalij Zajczenko mówił później, że ten atak na pewien czas zmniejszył produkcję jądrową o około 50%. To najbliższy dostępny punkt odniesienia dla tego, co jest stawką, a nie miara obecnego ograniczenia.

Co dalej

Ministerstwo Energii podało, że produkcja wróci do normy tylko stopniowo. Ekipy naprawiają uszkodzone sieci. DTEK, największa prywatna spółka energetyczna, podał, że trzy jego elektrownie cieplne zostały 3 listopada całkowicie wyłączone z pracy. Ubyła więc część mocy, która mogłaby zastąpić utraconą produkcję jądrową.

Szef Energoatomu Pawło Kowtoniuk mówił w lipcu, że głównym zadaniem jest doprowadzenie każdego bloku do pełnej mocy do połowy listopada, przed sezonem grzewczym. Obecne ograniczenie wypada w tym okresie. Ministerstwo nie podało, kiedy elektrownie wrócą do nominalnej produkcji. To zależy od tego, jak szybko ekipy dotrą do uszkodzeń i czy następny nalot nie przyjdzie pierwszy.