Unijne obowiązki dla AI wysokiego ryzyka przesunięte na 2 grudnia 2027 r.

Pierwotny harmonogram wprowadzał większość obowiązków dla systemów wysokiego ryzyka 2 sierpnia 2026 r. Systemy z załącznika I startowały później, 2 sierpnia 2027 r. Omnibus dzieli ten harmonogram na dwie części.

Systemy samodzielne wymienione w załączniku III mają teraz czas do 2 grudnia 2027 r., czyli 16 miesięcy później niż dotąd. Lista obejmuje rekrutację, ocenę zdolności kredytowej, edukację i kontrolę granic. Dla firm oznacza to 16 dodatkowych miesięcy na przygotowanie systemów samodzielnych i 12 na przygotowanie wbudowanych. RTÉ podało, że pracownicy, kandydaci do pracy i kredytobiorcy dłużej poczekają na nadzór człowieka i kontrole ryzyka, których wymagałby akt. W załączniku I są systemy AI, które są produktem albo komponentem bezpieczeństwa produktu objętego unijnym prawem bezpieczeństwa produktów.

Znajdują się tam wyroby medyczne, zabawki, windy i radia. Ich termin przesuwa się z 2 sierpnia 2027 r. na 2 sierpnia 2028 r., o 12 miesięcy.

Porozumienie prowizoryczne zawęziło też definicję komponentu bezpieczeństwa. Funkcja AI, która tylko wspiera użytkownika albo optymalizuje działanie, nie tworząc ryzyka dla zdrowia lub bezpieczeństwa, nie będzie podlegać obowiązkom dla systemów wysokiego ryzyka. Przesunął się również termin znakowania wodnego, z 2 sierpnia 2026 r. na 2 grudnia 2026 r., dla dostawców, których systemy generatywne były na rynku przed 2 sierpnia 2026 r.

Od wniosku do wejścia w życie minęło około ośmiu miesięcy. Komisja Europejska opublikowała omnibus cyfrowy w sprawie AI 19 listopada 2025 r. Negocjatorzy doszli do porozumienia prowizorycznego 7 maja 2026 r., a Parlament Europejski zagłosował za jego przyjęciem 16 czerwca 2026 r. Ostateczny tekst ukazał się 24 lipca 2026 r. jako rozporządzenie (UE) 2026/1744 i wszedł w życie trzy dni później.

Dlaczego Bruksela przesunęła termin

Komisja jako powód podała kolejność działań. Normy techniczne i wytyczne wyjaśniające, jak spełnić wymogi, nie nadążyły za terminami, którym miały służyć.

Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza Komisji, przedstawiła zmianę jako korektę wdrażania. Chodziło o to, żeby „łatwiej było innowować bez obniżania poprzeczki w bezpieczeństwie”, powiedziała. Komisja powiązała opóźnienie także z agendą konkurencyjności. Przywołała raport Maria Draghiego z 2024 r., w którym argumentowano, że obciążenia regulacyjne hamują wzrost. Porozumienie prowizoryczne przesunęło obowiązek znajomości AI w stronę wsparcia ze strony Komisji i państw członkowskich. Kancelaria Travers Smith podała, że nadal nie jest jasne, czy art. 4 zostanie zniesiony, czy pozostanie. Europejska Konfederacja Związków Zawodowych zaprotestowała, twierdząc, że osłabia to wymóg zapewnienia pracownikom znajomości AI.

Luka wynikająca z braku retroaktywności

Art. 111 ustanawia zasadę nieretroaktywności. Systemy wprowadzone na rynek przed nowymi terminami nie muszą spełniać wymogów, chyba że zostaną istotnie zmodyfikowane.

Systemy używane przez organy publiczne mają czas do 31 grudnia 2030 r.

Europoseł Sergey Lagodinsky z niemieckich Zielonych nazwał ten przepis „furtką” i „słabym punktem” prawa. Laura Caroli, była współnegocjatorka aktu o AI, podała konkretny przykład. System rekrutacyjny wprowadzony na rynek przed 2 grudnia 2027 r. „może pozostać poza aktem o AI bezterminowo, jeśli nie zostanie po tej dacie istotnie zmieniony”, powiedziała. Bram Vranken z Corporate Europe Observatory przekonywał podobnie. „Duża część systemów AI wysokiego ryzyka wprowadzonych na rynek przed grudniem 2027 r. nigdy nie będzie musiała spełnić tych przepisów”, powiedział Tech Policy Press. Lagodinsky ostrzegał, że harmonogram tworzy „zachętę, by wprowadzać rzeczy na rynek przed wejściem aktu w życie”. Vranken powiedział, że niektóre firmy „mogą nadużyć tego harmonogramu i szybko wypchnąć ryzykowne systemy AI na rynek”, oszczędzając na kosztach zgodności.

Co nadal obowiązuje

Opóźnienie nie jest wstrzymaniem całego aktu. Obowiązki przejrzystości z art. 50 obowiązują od 2 sierpnia 2026 r.

Chatboty muszą informować, że są AI, treści syntetyczne muszą mieć czytelne maszynowo oznaczenie, a systemy rozpoznawania emocji muszą informować ludzi, że są przetwarzani. Grzywny za naruszenie tych obowiązków sięgają 15 mln euro albo 3% globalnego rocznego obrotu, w zależności od tego, która kwota jest wyższa. Systemy wysokiego ryzyka nadal podlegają RODO i przepisom branżowym, dopóki rozdział aktu o AI dotyczący wysokiego ryzyka nie wejdzie w życie. Dostawcy korzystający z wyłączenia z art. 6 ust. 3 nadal muszą zarejestrować system w bazie UE. Procedura jest uproszczona.

Pakiet przywrócił też wymóg ścisłej konieczności przy przetwarzaniu danych szczególnych kategorii na potrzeby wykrywania uprzedzeń, odwracając wcześniejszą propozycję większej elastyczności. Rozszerzył niższe pułapy kar, wcześniej zarezerwowane dla MŚP, na małe spółki o średniej kapitalizacji.

Co dalej

Następna twarda data to 2 grudnia 2026 r.

Wtedy zaczyna obowiązywać znakowanie wodne, a także nowy zakaz dotyczący narzędzi AI tworzących intymne wizerunki bez zgody i materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci. Potem kalendarz prowadzi do 2 grudnia 2027 r. dla załącznika III i 2 sierpnia 2028 r. dla załącznika I. Wytyczne wciąż napływają. Komisja opublikowała projekty wytycznych dotyczących klasyfikacji systemów wysokiego ryzyka, w tym 148-stronicowy dokument o załączniku III. Wytyczne nie są wyczerpujące i mogą być aktualizowane.