Czeski zespół ponownie odkopuje grobowce Sabu i Ptahshepsesa w Sakkarze

Wykopaliska obejmują grobowce, które odkryto, a potem znów zaginęły. Auguste Mariette, założyciel egipskiej Służby Starożytności, zidentyfikował w tym rejonie około 160 grobowców Starego Państwa w latach 1858–1860 [5][10]. Jego ekipy skupiały się na najważniejszych zabytkach, a inne części konstrukcji zostawiały bez dokumentacji [5]. Piasek zasypał grobowce po raz kolejny [1][9]. Hisham El-Leithy, sekretarz generalny egipskiej Najwyższej Rady Starożytności, powiedział, że znaczenie czeskich prac polega na ponownym odkopaniu grobowców, które od XIX wieku pozostawały tylko częściowo odsłonięte [1]. Dodał, że nowe badania dokumentują zabytki nowoczesnymi metodami naukowymi i przynoszą nowe informacje o wierzeniach religijnych i życiu społecznym urzędników Starego Państwa [5].

Ponowne odkrycie w Sakkarze

Zespół pochodzi z Czeskiego Instytutu Egiptologii. Ponownie odkopuje grobowce Sabu i jego syna Ptahshepsesa, obu wysokich urzędników związanych z kultem Ptaha w Memfis [5]. Oba grobowce pochodzą ze Starego Państwa, które misja datuje na okres na okres od około 2686 do 2181 r. p.n.e. [5]. Grobowiec Sabu leży na północ od grobowca jego syna [1]. Miroslav Bárta, który kieruje czeską misją, powiedział, że zespół zlokalizował grobowiec Ptahshepsesa dzięki zdjęciom satelitarnym i badaniom terenowym [1][5][9].

Mariette zostawił prace przy tych grobowcach niedokończone. Nie udokumentował ich w pełni [9][10].

Egipski minister turystyki i starożytności Sherif Fathy obejrzał prace misji na stanowisku, poinformowało jego ministerstwo [1]. Fathy obejrzał elementy architektoniczne i inskrypcjom odsłoniętym przez zespół [1]. Wśród nich była kaplica ofiarna [1]. Powiedział, że wzmacnianie współpracy naukowej z zagranicznymi misjami podnosi też kwalifikacje egipskich specjalistów od archeologii [1].

Misja nie ujawniła pełnej listy znalezisk. Nie podała też daty ich publikacji.

Co wnoszą znaleziska

Za najważniejsze odkrycie Bárta uważa kaplicę ofiarną żony Sabu, Ichetnefert, której Mariette nigdy nie odnalazł [1][5]. Kaplica została odsłonięta po raz pierwszy podczas obecnej misji, podało ministerstwo [1]. Fałszywe drzwi w jej wnętrzu niosą sceny z Ichetnefert, jej mężem i ich dwoma synami, Ptahshepsesem i Raneferefem [1][5][9][10]. Bárta powiedział, że dekoracja daje nowy wgląd w rodzinę i relacje, jakie w niej panowały [1][5]. W kaplicy zachowały się też dobrze zachowane reliefy przedstawiające Sabu i Ptahshepsesa nadzorujących procesje niosących ofiary [1]. Grobowiec Sabu ma zewnętrzne ściany naśladujące fasady pałaców królewskich, co czeski zespół odczytuje jako odbicie jego wysokiej pozycji [1][5][9]. El-Leithy powiedział, że zewnętrzne ściany miały rozbudowane dekoracje [10].

Komora grobowa Ptahshepsesa była jednym z najważniejszych znalezisk wykopalisk, powiedział Mohamed Abdel-Badei, który kieruje egipskim Sektorem Starożytności w Najwyższej Radzie Starożytności [1][9]. Grobowiec ma komorę ofiarną. Jej wejście zdobią reliefy z niosącymi ofiary i sceny rytualnego uboju [1].

Ptahshepses: kariera i pochówek

Źródła pisane wskazują, że Ptahshepses służył czterem królom V dynastii: Sahure, Neferirkare, Raneferefowi i Niuserre [1][5][9][10]. Badania archeologiczne, na które powołuje się Abdel-Badei, wskazują, że był pierwszym urzędnikiem spoza rodziny królewskiej, który poślubił egipską księżniczkę [1][9]. Księżniczką była Chamaat [1][5][9]. Była córką króla Userkafa, założyciela V dynastii [1][5][9].

Grobowiec został ograbiony w starożytności. Mumia przetrwała nietknięta [1][5][9][10].

Analiza szczątków wskazuje, że zmarł w wieku ponad 60 lat [1][5][9][10]. Abdel-Badei nazwał to wiekiem wyjątkowo zaawansowanym jak na standardy tamtych czasów, a czeski zespół opisuje go jako wyjątkowo długowiecznego [1][5].

Skala i kontekst

Grobowiec Sabu miał ponad 175 stóp długości i 90 stóp szerokości, a niegdyś wznosił się na około 16 stóp, podało Archaeology [10]. Ponowne wykopaliska udokumentowały nieznane wcześniej części obu grobowców [5].

Mariette zostawił w tym rejonie około 160 grobowców Starego Państwa wykopanych tylko do połowy. Czeski projekt opracowuje je po kolei [5][10].

Sakkara leży około 20 mil na południe od Kairu i była główną nekropolią Memfis, starożytnej stolicy założonej około 3100 r. p.n.e. i porzuconej w VII wieku n.e. [5]. Jej grobowce są wykopywane i dokumentowane od XIX wieku [5].

Czeski Instytut Egiptologii powstał w latach 1958–1959 jako Czechosłowacki Instytut Egiptologii [6]. Jego główna koncesja archeologiczna w Egipcie znajduje się w Abusir [6]. Prace prowadzone w Abusir obejmują też Sakkarę dzięki współpracy [6]. Dyrektorka instytutu Renata Landgrafová powiedziała podczas Czeskiego Dnia Egiptologii w Kairze, że instytut ma dwie siedziby, w Pradze i w Kairze [6].

Nie podano daty pełnej publikacji wyników. Celem misji, jak sama deklaruje, jest zlokalizowanie, wykopanie i udokumentowanie grobowców, które w XIX wieku zbadano tylko częściowo, a potem znów zasypano [5].