Japoński nadmiar ryżu zbija ceny detaliczne ósmy tydzień z rzędu

Osiem tygodni spadków

Badanie obejmuje około 1 000 supermarketów w całym kraju. Średnia spadła o 66 jenów tydzień do tygodnia i czwarty tydzień z rzędu utrzymała się w przedziale 2 000 jenów, podał Mainichi [6]. W styczniu cena tej samej torebki sięgnęła szczytu ponad 4 400 jenów, według Business Times [3].

Klienci płacą znacznie mniej niż w styczniowym szczycie [3][6]. Rolnicy nie. Wysokie ceny w 2025 roku skłoniły ich do większych zasiewów. Powstała nadwyżka ściąga teraz w dół ceny skupu [2][3]. Dwie sprawy pozostają otwarte. Pierwsza: czy ministerstwo kupi więcej niż 210 000 ton, do których już się zobowiązało. Druga: jak bardzo wrześniowe deszcze zmniejszyły tegoroczne zbiory [5].

Podaż pozostaje duża. Ministerstwo rolnictwa prognozuje zbiory w 2026 roku na 7,4 mln ton, około 1% mniej niż 7,47 mln ton w 2025 roku [5]. W 2025 roku produkcja przekroczyła 7 mln ton po raz pierwszy od czterech lat [5].

Urzędnik ministerstwa powiedział, że rzeczywiste zbiory mogą być niższe, gdy doliczy się skutki długotrwałych deszczy. Dodał, że podaż raczej nie spadnie poniżej popytu [5].

Jak niedobór zamienił się w nadwyżkę

Niedobór miał przyczynę fizyczną. W 2023 roku nienormalne upały i susza uszkodziły uprawy ryżu w fazie wypełniania ziarna. To zmniejszyło ilość ryżu najwyższej jakości nadającego się do sprzedaży [2]. Popyt w tym samym czasie wzrósł. Najpierw boom turystyczny, potem paniczne zakupy po ostrzeżeniu o trzęsieniu ziemi [2][4]. Zapasy prywatne spadły z typowego poziomu około 2 mln ton do około 1,5 mln ton [2]. Do połowy 2026 roku wzrosły do 2,43 mln ton, powyżej starej normy [2].

Japonia uwolniła rezerwy kryzysowe w 2025 roku po raz pierwszy od powstania systemu w 1995 roku [2].

W lutym 2025 roku minister rolnictwa Taku Eto ogłosił uwolnienie 210 000 ton. Z tego 150 000 ton miało trafić na rynek najpierw. Reszta miała być dodawana w zależności od warunków dystrybucji, podała Asahi Shimbun [4]. Ministerstwo odmawiało uruchomienia zapasów jeszcze po ostrzeżeniu o trzęsieniu ziemi. Twierdziło, że ceny ustabilizują się po nowych zbiorach [4]. Rząd sprzedał ostatecznie 590 000 ton, około miesięcznej podaży [3].

Dane cenowe ministerstwa spraw wewnętrznych pokazały, że 5-kilogramowa torebka Koshihikari podrożała z 2 414 jenów w czerwcu 2024 roku do 3 775 jenów w grudniu tego samego roku [1].

Skup i rolnicy

We wrześniu rząd zdecydował się kupić 210 000 ton, żeby odbudować rezerwy, które zużył [2][5]. To dokładnie tyle ton, ile Eto uwolnił w lutym 2025 roku [4]. Ceny i tak spadały. Producenci i dystrybutorzy prosili o kolejne skupowanie zapasów [5].

Hiroshi Asano, który gospodaruje na 38 hektarach w Chibie, spodziewa się straty w 2026 roku [3]. Obawia się, że mniejsi rolnicy tego nie przetrwają [3].

Asano powiedział, że JA płaci mu w 2026 roku mniej niż 15 000 jenów za 60 kg nieprzetworzonego ryżu, wobec 30 000 jenów rok wcześniej [3]. W Tochigi Nobuyuki Okada sprzedał ryż za nawet 35 000 jenów za 60 kg w zeszłym roku, około dwa razy więcej niż zwykle, podał Mainichi [6]. W tym roku zaliczka od JA to około połowa poziomu 30 000 jenów z 2025 roku [6].

Okada, 41 lat, gospodaruje na 20 hektarach w Sakurze w prefekturze Tochigi [6]. Kilku hurtowników powiedziało mu około czerwca, po zasiewach, że w tym roku nie kupią ryżu [6].

Ekstremalna pogoda, w tym rekordowe opady w ostatnich tygodniach, a także rosnące koszty maszyn i niższe ceny pogłębiły problem, podał Business Times [3].

Liczba rolników też się kurczy. Spadła z 2,4 mln w 2000 roku do mniej niż 1 mln w 2026 roku, podaje ministerstwo rolnictwa [3]. Około 70% osób, dla których rolnictwo jest głównym zajęciem, ma ponad 65 lat [3].

Średni wiek producenta ryżu to 67,7 roku. Tylko 1,2% ma mniej niż 30 lat [2].

Dlaczego rynek się odwrócił

Business Times podał, że oficjalne prognozy nie przewidziały, jak mocno spadnie konsumpcja, gdy ceny wzrosną, a nawyki żywieniowe się zmienią [3]. W efekcie zbiory w 2025 roku przewyższyły popyt [3]. Rządowe zapasy są teraz znacznie poniżej optymalnego poziomu około 1 mln ton [5].

Prywatne zapasy ryżu osiągnęły rekordowy poziom z powodu uwolnień od marca zeszłego roku i większej produkcji, podał Japan Times [5].

Na części rynku ryż z 2025 roku jest sprzedawany drożej niż ryż z 2026 roku, bo sprzedawcy próbują ograniczyć straty na ziarnie kupionym po wysokich cenach, podał Mainichi [6].

Prognoza na 2026 rok opierała się na rzeczywistych zbiorach i liczbie ziaren na 25 września, gdy zebrano około 60% plonów [5]. Długotrwałe deszcze i brak słońca opóźniły badanie w niektórych regionach [5].

Analiza opublikowana w Note 25 października przekonywała, że ministerstwo rolnictwa błędnie odczytało popyt i zbyt późno uwolniło rezerwy [7]. Twierdziła też, że podwójna rola JA, wspieranie rolników przy jednoczesnym ustalaniu referencyjnej ceny skupu, ukrywa sposób powstawania cen [7].

Odmiany odporne na upał stanowią nie więcej niż 20% zasiewów. Susza w zachodniej Japonii w tym roku już wiąże się z niższymi plonami [2].

Kimio Inagaki, ekspert Mitsubishi Research Institute, powiedział, że ceny prawdopodobnie będą dalej spadać, nawet jeśli rząd odbuduje rezerwy, podał Business Times [3].

Co dalej

Minister rolnictwa Kazuo Yana powiedział, że rząd będzie odbudowywał zapasy, „nie tracąc okazji i uważnie oceniając bilans podaży i popytu” [5]. Ministerstwo nie ogłosiło daty skupu wykraczającego poza 210 000 ton [5]. Szczegółowe dane o zbiorach według stanu na 25 października mają pojawić się w połowie listopada [5].