Komisja chce dać Fronteksowi podstawę prawną do monitorowania mediów społecznościowych

Pięć filarów

Plan opiera się na pięciu filarach: współpracy z krajami partnerskimi, wzmocnieniu granic zewnętrznych, w tym nowych europejskich ram reagowania kryzysowego, nadzorze i wczesnym ostrzeganiu, działaniach przeciwko siatkom przemytniczym oraz powrotach. Komisarz ds. migracji Magnus Brunner powiedział, że na granicach UE zatrzymano około 70 000 osób, a około 2 000 z nich uznano za zagrożenie bezpieczeństwa z powodu podejrzeń o związki z terroryzmem, handlem narkotykami lub przestępczością zorganizowaną. Nie podał, z jakiego okresu pochodzą te dane.

Brunner mówił, że wydarzenia w Ceucie przyćmiły postępy w polityce migracyjnej. „Wszystko, co się wtedy wydarzyło, w ciągu tych 40 do 48 godzin i później, było rodzajem testu obciążeniowego dla Unii Europejskiej”, powiedział na konferencji prasowej w Brukseli. „Czasem obraz wygrywa z najlepszymi statystykami”. Komisja twierdzi, że nielegalnych przekroczeń granic jest najmniej od 2021 roku, ale urzędnicy przekonują, że ostatnie wydarzenia pokazały słabości, gdy napływ nagle rośnie i ma dużą skalę.

Dwoje europosłów, którzy odwiedzili Ceutę, Estrella Galán z Lewicy i Mélissa Camara z Zielonych, oskarżyło Komisję o blokowanie przenoszenia migrantów do Hiszpanii kontynentalnej. „Potrzebujemy przeniesienia migrantów na terytorium Hiszpanii, a Komisja Europejska próbuje te ruchy blokować”, powiedziała Galán 30 września w Parlamencie Europejskim. Dodała, że w eksklawie, która liczy 18 km kwadratowych, nadal przebywają tysiące ludzi, a hiszpański system przyjęć ma ponad 10 000 wolnych miejsc.

Frontex i media społecznościowe

Plan przewiduje mocniejszy mandat Frontexu. Agencja straży granicznej i przybrzeżnej UE miałaby dostać wzmocniony Stały Korpus, zdolny szybciej wysyłać ludzi i sprzęt, większą rolę w powrotach i ściślejszą współpracę z krajami partnerskimi. Komisja szuka też podstawy prawnej, która pozwoli Fronteksowi monitorować media społecznościowe na potrzeby zarządzania granicami. Pomysł porzucono w 2019 roku po sprzeciwach dotyczących ochrony danych osobowych. Komisja twierdzi, że nowa rola poprawiłaby świadomość sytuacyjną i dała dodatkowe informacje operacyjne.

Państwa członkowskie miałyby przekazywać na bieżąco informacje do EUROSUR, unijnego systemu nadzoru granic, i raportować wydarzenia, które mogą wpłynąć na granice zewnętrzne.

Europejskie ramy reagowania kryzysowego obejmowałyby sytuacje, w których duże ruchy migracyjne są „sztucznie tworzone i wykorzystywane jako środek wywierania presji na UE”. Brunner powiedział: „Europa musi zawsze mieć narzędzia do ochrony swoich granic, zwłaszcza gdy masowe ruchy migracyjne są celowo organizowane lub wykorzystywane jako broń przeciwko UE”.

Przemyt, powroty i kraje partnerskie

Pierwszy filar to współpraca z państwami spoza UE: mechanizmy wczesnego ostrzegania, wymiana informacji i bliższa praca Frontexu, Europolu, Eurojustu i krajów partnerskich. Komisja zaproponowała śródziemnomorską inicjatywę na rzecz umiejętności i miejsc pracy dla młodzieży oraz biura Gateway, które mają ułatwiać legalną i bezpieczną mobilność do UE.

Plan przewiduje unijny system sankcji wobec przemytników migrantów, z zamrożeniem aktywów i zakazem wjazdu. Komisja wzywa Radę do przyjęcia tego systemu, zaproponowanego w lipcu; potrzebna jest jednomyślna zgoda. Chce też ściślejszej współpracy z platformami internetowymi, instytucjami finansowymi i dostawcami płatności cyfrowych, żeby wykrywać działalność przemytniczą i nielegalne przepływy finansowe. Zapowiada mocniejszy mandat Europolu i aktualizację unijnych przepisów o przemycie migrantów.

W sprawie powrotów Komisja wezwała do większej współpracy z krajami pochodzenia i tranzytu przy readmisji oraz szerszego korzystania ze wsparcia Frontexu. Zapowiedziała, że użyje handlu, współpracy rozwojowej i wiz jako narzędzi. Brunner powiedział, że państwa członkowskie muszą wdrożyć nowe przepisy o powrotach, a kraje partnerskie wywiązać się ze swojej roli w readmisji. Frontex ma w tej pracy odegrać dużą rolę.

Co jest nowe

Większość tych działań nie jest nowa. Wzmocnienie mandatu Frontexu to zobowiązanie Komisji od czasu wytycznych politycznych z 2024 roku. Europejskie biura migracji legalnej zapisano w strategii wizowej ze stycznia, a pierwszy pilotaż trwa od lutego w New Delhi, podało RTÉ. Rewizja dyrektywy o ułatwianiu nielegalnego wjazdu czeka od listopada 2023 roku, bo Parlament Europejski nie przyjął stanowiska negocjacyjnego. Europejskie ramy reagowania kryzysowego, ogłoszone przez Ursulę von der Leyen 16 września w Strasburgu, wciąż nie mają szczegółów. Plan opiera się na Europejskiej strategii na rzecz azylu i migracji ze stycznia 2026 roku.

Co dalej

Ministrowie spraw wewnętrznych i sprawiedliwości mają omówić plan na posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 1-2 października.