Naukowcy zidentyfikowali 30-kilogramowego prehistorycznego gryzonia na podstawie dwóch zębów z Tajlandii

Dwa zęby z kopalni węgla

Gatunek znamy z trzonowca i siekacza znalezionych w 2004 roku w kopalni węgla Bang Mark w prowincji Krabi na południu Tajlandii. Siekacz znalazła Pannipa Tian, 51-letnia geolożka z Departamentu Zasobów Mineralnych. Skamieniałość w kremowym kolorze odcinała się od ciemnych pokładów węgla, a inny członek wyprawy znalazł tego samego dnia ciemny trzonowiec.

Wyniki sugerują, że gryzonie wykształciły duże ciała co najmniej 15–20 mln lat wcześniej, niż dotąd sądzono. Dla paleontologów ciekawe jest tu położenie geograficzne. Pannipa zasugerowała, że prehistoryczne gryzonie mogły ewoluować na terenie dzisiejszej Tajlandii, zanim rozprzestrzeniły się dalej.

Naukowcy z Tajlandii, Francji i Kanady opublikowali analizę w Scientific Reports 4 listopada 2026 r. Skamieniałości zebrano ponad dwie dekady wcześniej. Yaowalak Chaimanee, specjalistka od kopalnych ssaków we francuskim Narodowym Centrum Badań Naukowych (CNRS), kierowała pracą razem z tajlandzkim Departamentem Zasobów Mineralnych. Zęby datują zwierzę na późny eocen i wskazują, że należało do wymarłej rodziny Ischyromyidae, jednej z najwcześniejszych dużych grup gryzoni.

W momencie odkrycia zespół nie miał wystarczających dowodów ani technologii, żeby zidentyfikować gatunek. Późniejsza analiza zamieniła dwa luźne zęby w dowód na istnienie zwierzęcia, które poszerza wiedzę o różnorodności gryzoni w odległej przeszłości.

Nazwa gatunku upamiętnia księżniczkę Mahę Chakri Sirindhorn, która wspiera badania naukowe i paleontologiczne. Suchart powiedział, że to piąty gatunek skamieniałości, który otrzymał imię nadane przez rodzinę królewską.

Dlaczego 30-kilogramowy szczur ma znaczenie

Suchart Chomklin, minister zasobów naturalnych i środowiska, określił Yakamys sirindhornae jako największego gryzonia odkrytego dotąd z paleogenu, który trwał od około 66 mln do 23 mln lat temu.

Zwierzę ważyło około 30 kilogramów, czyli mniej więcej połowę wagi dużego kapibary, największego żyjącego gryzonia świata, według badaczy. Porównanie ma granice: tajlandzkie zwierzę należało do wymarłej rodziny, a nie do linii, z której wywodzą się kapibary. Liczba 30 kilogramów to szacunek, nie pomiar.

Inne odkrycia skamieniałości dokumentują znacznie większe gryzonie. Raport z 2008 roku opisywał ważącego tonę gryzonia z Urugwaju, a znalezisko z 2003 roku, szacowane na 1 545 funtów, nazwano „Rat-zilla”.

Czego nie powiedzą dwa zęby

Pannipa powiedziała AFP, że najpierw wzięła znalezisko za kość. Pokazała je przełożonemu, a ten powiedział jej, że to ząb olbrzymiego szczura.

Mając tylko dwa zęby, badacze nie wiedzą, jak zwierzę wyglądało, co jadło ani jak się zachowywało. Oba zęby pozostają jedynym opisanym dowodem na ten gatunek.

Basen Krabi dostarczył już skamieniałości prehistorycznych naczelnych, drapieżników i ssaków kopytnych. Pannipa powiedziała, że znalezisko „mówi wiele o różnorodności życia w przeszłości”.

Co dalej

Okazy przechowuje Departament Zasobów Mineralnych. Ministerstwo zapowiedziało, że nadal będzie wspierać badania skamieniałości, ochronę zbiorów i edukację publiczną wokół złóż w Krabi. Suchart powiedział, że odkrycie pokazuje naukowe znaczenie złóż skamieniałości w Krabi i wkład tajlandzkich badaczy w międzynarodowe badania paleontologiczne.