Rzecznik unijnego trybunału: odpowiedzi Gemini mogą naruszać prawa wydawców

Wniosek prejudycjalny przyszedł z Węgier. Like Company prowadzi grupę portali internetowych. Firma pozwała Google przed Sądem Okręgowym w Budapeszcie. Twierdzi, że Gemini odtwarzał jej artykuły i udostępniał je publicznie między 13 czerwca 2023 r. a 31 maja 2024 r. Sprawa ma sygnaturę C-250/25.

Prawo UE daje wydawcom prasowym prawo pokrewne do prawa autorskiego w zakresie internetowego wykorzystania ich publikacji. Roszczenie opiera się na tym prawie.

Dla wydawców prasowych opinia jest pierwszym głosem najwyższego sądu w Europie. Opinia pyta, czy odpowiedzi chatbota, a nie tylko trenowanie modelu, który za nim stoi, są wykorzystaniem istotnym z punktu widzenia prawa autorskiego. To opinia dla sądu. Trybunał jeszcze nie orzekł.

Rzecznik generalny Maciej Szpunar podzielił cztery pytania prejudycjalne na dwie grupy. Co do pary dotyczącej trenowania doradził sądowi uznanie ich za niedopuszczalne. Nie ma dowodów, że artykuły Like Company posłużyły do trenowania Gemini. Trenowanie LLM nie jest formą „internetowego wykorzystania” publikacji prasowych. To czyniło pytania hipotetycznymi. Dla porządku dodał jeszcze jedną uwagę. Wykorzystywanie utworów chronionych do trenowania modelu jest z reguły dozwolone na podstawie wyjątku dotyczącego eksploracji tekstów i danych w prawie UE.

W kwestii odpowiedzi zajął przeciwne stanowisko.

Szpunar stwierdził, że chatbot AI wyszukuje i ponownie wykorzystuje internetowe publikacje prasowe w czasie rzeczywistym, aby generować odpowiedzi na pytania użytkowników. Takie działanie „może w pewnych okolicznościach naruszać prawa wydawców prasowych”. Opinia opisuje, jak Gemini korzysta z generowania wspomaganego wyszukiwaniem, czyli ugruntowania, aby zbierać informacje z sieci w trakcie odpowiedzi. Wskazuje, że chatboty często pobierają artykuły prasowe, gdy są pytane o wiadomości. Sama odpowiedź może być czynem naruszającym prawo.

W Stanach Zjednoczonych największa połączona sprawa o prawa autorskie dotycząca AI toczy się równolegle. In re OpenAI Copyright Infringement Litigation skupia ponad tuzin pozwów. Są wśród nich sprawy wytoczone przez Authors Guild i redakcje, takie jak New York Times. Do 30 października sąd otrzymał 51 opinii amicus curiae, podało Publishing Perspectives 3 listopada. Z tego 26 popiera powodów, 18 popiera OpenAI, a osiem jest neutralnych. Ostatnia runda pism ma wpłynąć do 6 listopada. Potem sąd wyznaczy ustną rozprawę przed sędzią Sidneyem H. Steinem.

Obie strony złożyły w zeszłym miesiącu wnioski o rozstrzygnięcie w trybie uproszczonym. Powtarzają argumenty, które obie strony przedstawiają od dwóch lat. Powodowie twierdzą, że OpenAI naruszył prawo, kopiując utwory do trenowania modeli, także ze źródeł pirackich. Twierdzą też, że jego wyniki również mogą naruszać prawo. Prawnicy OpenAI odpowiadają, że kopiowanie na potrzeby trenowania to dozwolony użytek. Twierdzą, że wyniki nie naruszają prawa.

Cele prawa autorskiego są podważane, gdy dozwolony użytek usprawiedliwia nieodpłatne przywłaszczenie pracy twórczej tysięcy, a może i milionów właścicieli praw autorskich, w sytuacji gdy licencjonowanie jest praktyczne, korzystne i uzasadnione komercyjnie.

To pismo złożyły Association of American Publishers, CCC, IBPA i STM Publishers.

Departament Sprawiedliwości już wybrał stronę. 4 września złożył oświadczenie zainteresowania. Wezwał sąd do uznania, że trenowanie na utworach chronionych jest dozwolonym użytkiem. W październiku sędzia Stein wyłączył z materiału dowodowego badanie. Badanie sugerowało, że książki napisane przez AI wypierają te pisane przez ludzi. Prawnicy OpenAI argumentowali, że autor badania nie ujawnił konfliktu finansowania. Autor zaprzecza konfliktowi. Powodowie nie sprzeciwili się wnioskowi.

Właściciele praw do muzyki prowadzą własne sprawy równolegle.

Właściciele praw do muzyki pozwali Anthropic i Suno za trenowanie ich modeli muzycznych. Roszczenia opiewają łącznie na 338 mln dol., według doniesienia SaaS Rise. Wśród powodów są spadkobiercy Elvisa Presleya, Reservoir Media i Round Hill. Twierdzą, że firmy używały zautomatyzowanych narzędzi do zbierania danych. Twierdzą też, że usuwały metadane, żeby ukryć pochodzenie materiału.

Sprawa Elvisa wpłynęła 23 października. Obejmuje 274 kompozycje Presleya. Dotyczy około 41,1 mln dol. ustawowego odszkodowania. Zarzuca, że model kopiował chronione teksty. Zarzuca też, że model tworzył utwory zależne na podstawie piosenek.

Obie firmy powołują się na obronę dozwolonego użytku. Zapowiadają, że będą się bronić.

OpenAI, Anthropic i Suno przekonują, że kopiowanie na potrzeby trenowania to dozwolony użytek. Twierdzą też, że ich wyniki nie naruszają prawa. Opinia w UE komplikuje to stanowisko w kwestii wyników. Przynajmniej tam, gdzie chatbot pobiera artykuł wydawcy w czasie rzeczywistym, aby odpowiedzieć na pytanie. Nic w niej nie rozstrzyga spraw w USA. Trybunał Sprawiedliwości nie podał, kiedy orzeknie.