Raport Banku Światowego: lepsze planowanie może skrócić opóźnienia w portach bez dużej rozbudowy infrastruktury

Raport „Container Terminal Performance Improvement Guide: Improving Spatial and Operating Efficiency at Container Terminals” przygotował Globalny Departament Transportu i Logistyki Grupy Banku Światowego, a wkład analityczny wniósł S&P Global Market Intelligence. Autorzy przekonują, że istniejące terminale często mogą obsłużyć więcej ładunku, jeśli operacje są dobrze skoordynowane.

Co mówi raport

Raport podważa tradycyjne przekonanie, że zwiększenie przepustowości portu wymaga nowych nabrzeży, powiększonych placów składowych albo dodatkowych dźwigów. Dodawanie sprzętu bez naprawienia słabej koordynacji może po prostu przenieść zator z jednej części terminala do innej, podaje raport. Zła komunikacja między statkami, dźwigami, placami, ciężarówkami i urzędami może tworzyć wąskie gardła, które obniżają wydajność.

Gdzie znika czas

Operacje ładunkowe zajmowały około 53,5% całkowitego czasu w porcie, wynika z danych Container Port Performance Index za 2025 r., na które powołuje się raport. Średni czas przybycia wynosił 16,4 godziny, w tym 12,3 godziny oczekiwania i 4,1 godziny podchodzenia do nabrzeża. Między przycumowaniem a rozpoczęciem operacji ładunkowych mijało średnio kolejne 2,1 godziny. Kolejne 2,3 godziny upływało między zakończeniem przeładunku a odejściem statku. Raport wskazuje planowanie nabrzeży jako szczególnie ważne. Około 25% kontenerowców może przypłynąć co najmniej dobę wcześniej lub później, niż wynikało to z rozkładów przygotowanych dwa tygodnie przed przybyciem. Nawet zmiany o cztery do sześciu godzin mogą zakłócić przydział nabrzeży, rozmieszczenie dźwigów, dostępność pracowników i ruch ładunków.

Presja na przepustowość

Globalne wykorzystanie przepustowości terminali kontenerowych wyniosło około 72,2% w 2025 r., według szacunków branżowych cytowanych w raporcie. Prognozy zakładają wzrost do 73,1% w 2030 r.

Ryzyko zatorów rośnie zwykle, gdy wykorzystanie przekracza 70%, a powyżej 80% staje się poważniejsze, choć warunki różnią się między terminalami, podaje raport. Praca blisko maksymalnej przepustowości zostawia niewiele miejsca na reakcję na nieoczekiwane przybycie statku, awarię sprzętu czy nagły wzrost wolumenu ładunków. Efektywna przepustowość terminala zależy od najsłabszego ogniwa systemu, piszą autorzy. Port może mieć dość dźwigów i nabrzeży, a mimo to odnotowywać opóźnienia z powodu przepełnionych placów składowych, ograniczonego dostępu dla ciężarówek albo braku sprzętu.

Co mogą zrobić terminale

Zdaniem autorów raportu lepsze rozmieszczenie kontenerów, usprawnione planowanie placu i skoordynowane użycie sprzętu mogą pomóc. Wspólne wykorzystanie sprzętu może podnieść wydajność o około 10–20%, zależnie od warunków pracy. Raport wymienia też automatyczne bramy, śledzenie kontenerów w czasie rzeczywistym, zaawansowane systemy harmonogramowania i planowanie wspierane przez AI jako narzędzia, które mogą ograniczać zbędne ruchy i poprawiać decyzje.

Sama technologia nie naprawi słabości strukturalnych, podaje raport. Inwestycje cyfrowe wymagają niezawodnych systemów informacyjnych, przeszkolonych pracowników, sprawnej konserwacji i mocnego zarządzania operacyjnego. Raport zwraca też uwagę na rozwój kadr: szkolenie operatorów dźwigów, kierowców sprzętu, techników utrzymania ruchu i nadzorców terminali.