Niemiecki deficyt handlowy z Chinami przekroczy 100 mld euro, a nadwyżka motoryzacyjna się załamuje

Nadwyżka motoryzacyjna, która spadła z ponad 23 mld euro w 2019 r. do około 1 mld euro w tym roku, to najwyraźniejszy pojedynczy wskaźnik tego, jak głęboko chińska konkurencja weszła w niemieckie branże eksportowe [6]. Ten sam wzorzec widać już w maszynach i sprzęcie elektrycznym [6]. Nierozstrzygnięte pozostaje, czy nowe poparcie Berlina dla unijnych instrumentów handlowych zamieni się w środki, które dotrą do granicy [5].

Deficyt siedmiokrotnie wyższy niż w 2019 r.

Prognoza IW opiera się na przepływach handlowych z pierwszego półrocza. Przez pierwsze sześć miesięcy 2026 r. Niemcy importowały z Chin prawie 2,5 razy więcej, niż tam eksportowały [6].

Jeśli te tendencje się utrzymają, roczny deficyt przekroczy poprzedni rekord, około 90 mld euro z 2025 r. [6]. Eksport niemieckich towarów do Chin ma być o około 25% niższy niż w 2019 r., a import z Chin o około 62% wyższy [6]. Przemysł motoryzacyjny odpowiada za prawie 24% prognozowanego wzrostu deficytu od 2019 r., co czyni go największym pojedynczym czynnikiem tego wzrostu, podał instytut [6]. Między 2019 a 2025 r. zniknęło około 420 000 miejsc pracy w przemyśle wytwórczym, wynika z badania kolońskiego ZOE Institute for Future-fit Economies [9]. Autorzy opisali spadek niemieckiej produkcji i zatrudnienia jako strukturalny, a nie cykliczny [9].

Nadwyżka motoryzacyjna się załamuje

Najostrzej odwraca się handel samochodami. Nadwyżka motoryzacyjna Niemiec w handlu z Chinami ma skurczyć się z ponad 23 mld euro w 2019 r. do około 1 mld euro w tym roku [6].

Eksport motoryzacyjny do Chin ma w tym okresie spaść o 54%, a import chińskich pojazdów i części wzrosnąć o ponad 475% [6]. Dane Rhodium Group, na które powołuje się DW, pokazują spadek niemieckiego eksportu samochodów do Chin o 66% między 2022 a 2025 r. [5]. W drugą stronę: import nowych samochodów chińskiej produkcji do Niemiec wzrósł o 121% w pierwszych siedmiu miesiącach roku, podał Destatis [5]. Chińskie pojazdy odpowiadały za prawie 14% całego importu samochodów [5]. Od 2021 r. Chiny spadły z drugiego na dziewiąte miejsce wśród rynków eksportowych Niemiec, wynika z danych Germany Trade & Invest za pierwsze półrocze 2026 r. [5].

Jeden lepszy miesiąc produkcji tego nie odwraca. Destatis podał 6 listopada, że produkcja przemysłowa wzrosła we wrześniu o 0,7% w porównaniu z sierpniem, a produkcja samochodów o 17,1% po dwóch słabych miesiącach [12].

Nie tylko samochody: sprzęt elektryczny i maszyny

Wzorzec nie ogranicza się już do samochodów. Deficyt w sprzęcie elektrycznym ma przekroczyć 24 mld euro wobec 4,8 mld euro w 2019 r. [6].

Produkcja maszyn ma zanotować pierwszy deficyt handlowy z Chinami, nieco ponad 1 mld euro, co odwraca nadwyżkę blisko 10 mld euro z 2019 r. [6]. Przemysły energochłonne, w tym chemia, papier, szkło i metale, odpowiadają tylko za około 4 mld euro rosnącej luki, podał IW [6]. Instytut przekonywał, że wyższe koszty energii wyjaśniają jedynie niewielką część pogorszenia [6]. Większość zmiany przypisał postępowi technologicznemu Chin oraz temu, co nazwał zakłóceniami konkurencji, w tym subsydiom i mocno niedowartościowanej walucie [6]. Na poziomie UE Eurostat wyliczył ubiegłoroczny deficyt towarowy wspólnoty z Chinami na około 360 mld euro, czyli w praktyce 1 mld euro dziennie, a w pierwszym półroczu 2026 r. luka znów się powiększyła [5].

Ekspozycja wzrosła, nie zmalała. Analiza Global Public Policy Institute pokazuje, że Niemcy przesunęły się z 10. miejsca wśród krajów najbardziej uzależnionych od Chin w 2013 r. na trzecie, za Koreą Południową i Rosją [7].

Berlin zmienia stronę w polityce ochrony handlu

Niemiecka polityka się odwróciła. Jeszcze w 2024 r. Berlin lobbował inne stolice UE przeciwko cłom na chińskie samochody elektryczne [8].

W zeszłym tygodniu kanclerz Friedrich Merz i prezydent Francji Emmanuel Macron napisali wspólnie do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen [5]. Chcieli nowego narzędzia, które odcinałoby partnera handlowego od jednolitego rynku UE, gdyby nieuczciwe praktyki, jak je określili, były kontynuowane [5]. List był wymierzony w Pekin. Ministerstwo Handlu Chin ostrzegło, że Europa poniesie konsekwencje, jeśli przyjmie taki plan awaryjnego wyłącznika [5]. Niemcy i Francja naciskały też na wzmocnienie istniejącego instrumentu przeciw przymusowi gospodarczemu, żeby był szybszy, skuteczniejszy i łatwiejszy do uruchomienia, podał MENAFN 7 października [10]. Noah Barkin, starszy doradca w zespole Rhodium Group ds. Chin, powiedział DW, że zagrożenia dla niemieckiego modelu eksportowego „przekonały Merza i jego najbliższych doradców, że korzyści z działania przewyższają koszty bezczynności” [5].

Zwrot jest świeży. The Epoch Times zauważył, że Francja, Włochy, Holandia, Hiszpania i Litwa poparły w maju twardsze środki wobec Chin, a Niemcy przyłączyły się później [8].

Co dalej

List Merza i Macrona zbiegł się w czasie z unijno-chińskimi rozmowami handlowymi w Pekinie w zeszłym tygodniu [5]. Ekspert IW ds. handlu zagranicznego Jürgen Matthes chce szybszych działań: reform krajowych oraz szerokich ceł wyrównawczych, które można wprowadzić szybko [6]. Zaapelował też, by Rada UE poprosiła Komisję o opracowanie nowego instrumentu handlowego [6].

Centre for European Reform (CER) przekonuje, że Bruksela powinna wspierać europejskie samochody elektryczne subsydiami dla konsumentów [4]. Sprzeciwia się poluzowaniu terminu 2035 na wycofanie silników spalinowych [4]. Komisja zatwierdziła już francuski bonus ekologiczny jako dopuszczalną pomoc publiczną, a CER nazywa go najbardziej praktycznym wzorem dla państw członkowskich [4]. Niemcy zapowiedziały przywrócenie dopłat do samochodów elektrycznych, a Włochy i Hiszpania dokonają przeglądu swoich w przyszłym roku [4]. Model francuski ocenia łańcuchy dostaw pod kątem emisji dwutlenku węgla, co według CER eliminuje modele chińskiej produkcji [4].

Prognoza IW zakłada, że tendencje handlowe z pierwszego półrocza utrzymają się do końca roku [6].