Terapia genowa optogenetyczna zwiększa wrażliwość na światło u 7 z 10 pacjentów z retinopatią barwnikową

Po raz pierwszy metoda zadziałała w całej grupie, a nie u jednego pacjenta. Nie przywraca normalnego widzenia. Żaden kraj nie dopuścił tej terapii do obrotu.

Co zmierzono w badaniu

Wrażliwość na światło wzrosła u 7 z 10 uczestników, od 2,0- do 62,3-krotnie. Sześciu osiągnęło próg istotny klinicznie, około czterokrotny wzrost.

Czterech z ośmiu pacjentów, którzy przeszli testy behawioralne, lepiej wykrywało lub lokalizowało przedmioty. Zapis aktywności mózgu pokazał sygnały zgodne z docieraniem informacji wzrokowej do kory wzrokowej. Pacjenci nadal nie potrafili czytać ani rozpoznawać twarzy.

Jak działa leczenie

Retinopatia barwnikowa jest chorobą dziedziczną. Mogą ją wywoływać mutacje w ponad 100 różnych genach, więc naprawianie ich po kolei trudno skalować. Zamiast naprawiać fotoreceptory, każdy uczestnik otrzymał jeden zastrzyk wektora wirusa adeno-związanego do słabiej widzącego oka. Wektor przenosi do komórek zwojowych siatkówki gen białka ChrimsonR, wrażliwego na światło, które często przeżywają nawet w zaawansowanej chorobie.

ChrimsonR reaguje na światło bursztynowe. Kamery w goglach rejestrują obraz, procesor zamienia zmiany w obrazie na impulsy światła bursztynowego, a te impulsy pobudzają zmodyfikowane komórki. Optogenetyka omija operację mózgu i działa niezależnie od tego, który gen wywołał chorobę.

Metoda wymaga sprawnego nerwu wzrokowego, więc nie pomoże, gdy uszkodzenie obejmuje połączenie siatkówki z mózgiem. Badaniem kierowali José-Alain Sahel z Uniwersytetu w Pittsburghu i Botond Roska z Instytutu Oftalmologii Molekularnej i Klinicznej w Bazylei (IOB). Finansowała je francuska firma biotechnologiczna GenSight Biologics.

Wyniki dotyczące bezpieczeństwa

Otwarte badanie PIONEER (NCT03326336) miało przede wszystkim sprawdzić bezpieczeństwo. U dziewięciu z 10 uczestników wystąpiły łącznie 34 zdarzenia niepożądane związane z okiem: 23 łagodne, 10 umiarkowanych i jedno ciężkie. Ciężkim zdarzeniem było przejściowe zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki tuż po zastrzyku. Ustąpiło w ciągu kilku minut po podaniu kropli do oczu.

Wcześniejszy przypadek

Wynik opiera się na przypadku z 2021 roku. Jeden mężczyzna poddany tej samej metodzie widział przedmioty i potrafił je policzyć.

Co dalej

Komunikat prasowy IOB podaje, że osoby, które więcej trenowały z goglami, radziły sobie lepiej. To sugeruje, że rehabilitacja będzie częścią każdego przyszłego leczenia.

Terapia optogenetyczna pozostaje eksperymentalna. Autorzy twierdzą, że większe badania muszą potwierdzić jej bezpieczeństwo i skuteczność. Na razie opublikowane dowody dotyczą 10 osób.