Ile lotów tankowców Starship potrzebuje Artemis IV? Nadal nie wiadomo

Space.com opublikował 3 listopada analizę, która stawia sprawę wprost. NASA nie ustaliła, ile startów tankowców Starship będzie potrzebować Artemis IV. Sama sekwencja tankowania pozostaje grafiką na slajdzie, a nie procedurą, którą ktokolwiek przeleciał. Tekst dotyczy tego, jak agencja kosmiczna zatwierdza misję i płaci za nią, gdy jej architektura wciąż się zmienia.

Rozstrzał liczb jest tu najważniejszy. Audyt Government Accountability Office z lata 2021 roku mówił o maksymalnie 16 startach. Na początku listopada członek Aerospace Safety Advisory Panel powiedział, że może ich być nawet 22. Założyciel i dyrektor generalny SpaceX Elon Musk odpowiedział na X, że bliżej sześciu lub ośmiu, podaje Space.com. Od tego czasu nikt nie opublikował zweryfikowanej liczby.

Ta luka ma znaczenie, bo Space.com opisuje Artemis IV jako pierwsze załogowe lądowanie na Księżycu w programie. Opublikowana kolejność działań przewiduje, że rakieta SLS wyniesie czworo astronautów w kapsule Orion na wysoką orbitę okołoziemską. Tam dokują do lądownika Starship. Oba statki lecą potem w stronę Księżyca i rozdzielają się na niskiej orbicie okołoksiężycowej. Dwóch astronautów zostaje na pokładzie Oriona, pozostali dwaj schodzą na powierzchnię. Wszystko przed tym zejściem zależy od paliwa wystrzelonego osobno, zmagazynowanego na orbicie i przetoczonego. Space.com zauważa, że NASA pokazała grafikę z tą sekwencją podczas niedawnej aktualizacji programu Artemis. Grafika to jednak nie plan lotu. Liczba lotów tankowców przekłada się na koszty, harmonogram i oceny ryzyka samej agencji.

Zatwierdzenia zapadają gdzie indziej

Ten sam tydzień dał czystszy przykład zgody kosmicznej, która faktycznie się domknęła. Chodzi o misję Active Debris Removal brytyjskiej agencji kosmicznej UK Space Agency, którą jej własny blog opisuje jako pierwszą narodową misję kosmiczną Wielkiej Brytanii. Wpis z 31 października podaje, że statek zbuduje ClearSpace UK. Ma on złapać dwa nieczynne satelity i skierować je w stronę Ziemi, gdzie spłoną w atmosferze. Agencja prowadzi publiczny konkurs na nazwę misji, zgłoszenia do czwartku 10 grudnia 2026.

Blog podaje liczby, które agencja chce, żeby opinia publiczna zapamiętała. Na orbicie pracuje dziś blisko 13 000 satelitów, a do 2030 roku może ich być około 60 000. Czytamy tam też, że szczątki lecą z prędkością około 10 razy większą niż pocisk. To dane agencji, nie niezależny audyt. Blog nie podaje daty startu ani kosztu misji.

Po stronie komercyjnej zgodą, która w tym tygodniu naprawdę zapadła, było głosowanie akcjonariuszy. The Robot Report poinformował 3 listopada, że ponad 84% głosów oddanych na nadzwyczajnym zgromadzeniu 2 listopada poparło połączenie Churchill Capital Corp XI z Agility Robotics. Transakcja wycenia dewelopera humanoidów na 2,5 mld dolarów kapitału własnego przed dopłatami. SPAC ma się zamknąć 4 listopada, wynika z tego samego tekstu. Obroty na Nasdaq pod tickerem AGLT mają ruszyć 5 listopada. Pieniądze po drodze stopniały. The Robot Report pisze, że transakcja ma teraz przynieść około 465 mln dolarów kapitału brutto przed wydatkami. To mniej niż ponad 620 mln dolarów, których oczekiwano przy ogłoszeniu fuzji w czerwcu. Skorygowana kwota obejmuje około 164 mln dolarów z rachunku powierniczego Churchill, około 201 mln dolarów z PIPE prowadzonego przez Foxconn i 100 mln dolarów kapitału, które Agility dostała po pierwszym ogłoszeniu.

Uważnie trzeba czytać zamówienia Agility. Firma twierdzi, że ma ponad 300 mln dolarów wieloletnich zamówień na Digit 5, swojego humanoida nowej generacji pokazanego we wrześniu. The Robot Report zaznacza, że to nie przychód. Wieloletnia wartość ma być realizowana z czasem i nadal zależy od kamieni milowych w umowach, funkcji produktu i specyfikacji. Roboty Digit pracują już w 9 środowiskach klientów, między innymi w zakładzie GXO Logistics w Flowery Branch w stanie Georgia. W październiku ogłoszono rozszerzenie do Statesville w Karolinie Północnej i Lebanon w Tennessee.

Sprzęt z terminem

Jest jeszcze zgoda, której nikt nie wydał. The Verge poinformował 3 listopada, że Obserwatorium Swifta należące do NASA ma wejść w atmosferę Ziemi w środę około 3:30 czasu wschodniego, z tolerancją 11 godzin. To prawie 22 lata po starcie. NASA zrezygnowała z ratunku wcześniej w tym roku, podaje The Verge. Statek Link, który próbował podnieść jego orbitę, miał problemy z kontrolą położenia.

Obserwatorium waży około 3 200 funtów i ma 5,6 metra wysokości oraz 5,4 metra szerokości. W dużej części tej szerokości mieszczą się rozkładane panele słoneczne. NASA ocenia ryzyko wyrządzenia komukolwiek na Ziemi szkody na około 1 do 2 100. Fragmenty, które przetrwają, mogą spaść tylko między 20,6 stopnia szerokości południowej a 20,6 stopnia szerokości północnej, bo Swift ma niskie nachylenie orbity. Agencja podała, że ona i Space Force będą dalej monitorować wejście w atmosferę i aktualizować prognozy.

Tarcia regulacyjne spadają tymczasem na SpaceX z innej strony. Tom's Hardware poinformował 2 listopada, że sędzia odmówił oddalenia pozwu w sprawie zanieczyszczeń od turbin gazowych centrum danych xAI w Mississippi. Sędzia orzekł, że turbiny nie są wyłączone spod Clean Air Act. CNBC podał 31 października, że SpaceX przegrał też wniosek o odrzucenie pozwu NAACP dotyczącego zanieczyszczenia powietrza w centrum danych w Memphis. Żadne z tych orzeczeń nie rozstrzyga samych roszczeń, ale oba utrzymują je przy życiu.

Naziemne ambicje firmy mają własny problem z zgodą. Light Reading poinformował 3 listopada, że analitycy wylali kubeł zimnej wody na pomysł, jakoby przejęcie Boost Mobile miało pozwolić SpaceX odziedziczyć umowy MVNO EchoStar z AT&T i T-Mobile. Tekst ukazał się po artykule Washington Post, że Musk i Charlie Ergen z EchoStar rozmawiali o transakcji. Analitycy LightShed Partners Walt Piecyk i Joe Galone napisali w nocie badawczej, że SpaceX "nie może po prostu przejąć Boost Mobile i odziedziczyć jego umów MVNO z AT&T i T-Mobile". Wskazali na klauzule zmiany kontroli.

"Każda umowa MVNO ma klauzulę zmiany kontroli", powiedziała Light Reading osoba znająca ten rynek.

Dokumenty to potwierdzają. Light Reading cytuje zgłoszenia EchoStar do SEC dotyczące dziesięcioletniej umowy na usługi sieciowe zawartej przy sprzedaży widma AT&T. Zgłoszenia ograniczają odsprzedaż stronom trzecim, w tym "niektórym dużym firmom technologicznym". AT&T zachowuje prawo do wypowiedzenia i dwuletni okres przejściowy. Analityk MoffettNathanson Craig Moffett zauważył, że umowa MVNO Boost z T-Mobile wygasa 1 lipca 2027. Jego zdaniem to czyni ją praktycznie bez znaczenia. Analityk New Street Research David Barden nazwał sugestię z Post, że SpaceX "może potrzebować zgody" obu operatorów, "rażącym niedopowiedzeniem", podaje Light Reading.

Co pokazuje zapis

Postaw te sprawy obok siebie, a w sposobie, w jaki pod koniec 2026 roku zapadają zgody kosmiczne, widać pewien wzór. Agencja cywilna może ogłosić misję i otworzyć konkurs na jej nazwę, nie podając kosztu ani daty startu, jak zrobiła UK Space Agency. Przedsięwzięcie komercyjne może przejść głosowanie akcjonariuszy i mimo to zobaczyć, jak oczekiwane wpływy maleją między ogłoszeniem a zamknięciem. Regulator może odmówić oddalenia sprawy, nie rozstrzygając jej. A największe pytanie techniczne w łańcuchu Artemis, liczba lotów tankujących, pozostaje bez uzgodnionej odpowiedzi.

Relacja Space.com zestawia szacunek GAO z 2021 roku na maksymalnie 16 lotów, 22 loty według panelu bezpieczeństwa i sześć do ośmiu według Muska, nie rozstrzygając sporu. Taki jest uczciwy stan zapisu. Żadna liczba NASA nie zastępuje którejkolwiek z tych trzech. Starsze publikacje tłumaczą, jak agencja do tego doszła. Ars Technica przekonywała 30 października, że SpaceX nie potrzebuje już NASA i że jest to problem dla amerykańskiej agencji kosmicznej. Ten tekst czyta się inaczej obok planu tankowania, który NASA musi zatwierdzić pod własne lądowanie z załogą. Kapsuła Starfall firmy SpaceX, opisana przez Space.com 29 października, dostarczyła zasobniki Air Force Research Laboratory do testu dostawy punkt do punktu. Startowała na misji rideshare Falcona 9 20 października i wodowała na Pacyfiku. Air Force Research Laboratory podało we wpisie na X z 26 października, że zasobniki odzyskano przy wsparciu SpaceX.

Nic z tego nie rozstrzyga liczby tankowców. Pokazuje natomiast firmę, która gromadzi wojskowe i komercyjne zlecenia niezależne od tego, czy lądownik księżycowy poleci zgodnie z harmonogramem.

Dla agencji kalendarz zatwierdzeń jest gęsty i nierówny. Rocket Lab wyniósł japońskiego satelitę obserwacyjnego Ziemi w swojej 99. misji, podał Space.com 2 listopada. Artemis II NASA jest następnym załogowym lotem w kolejce, a pytanie o tankowanie Starship należy do misji po niej. Statek do usuwania śmieci kosmicznych Wielkiej Brytanii ma konkurs na nazwę, ale nie ma opublikowanej daty startu. Swift ma czas wejścia w atmosferę i ryzyko 1 do 2 100.

Tylko jedna z tych spraw ma liczbę, którą akceptują wszyscy zaangażowani. Reszta to szacunki. Przynajmniej jeden z nich, liczbę tankowań, publicznie zakwestionowała firma, która musi je wykonać.