Teleskop Swift spada w środę na Ziemię, a próbki z Ryugu mają wszystkie pięć liter genetycznych

3 listopada The Verge poinformował, że NASA spodziewa się wejścia Obserwatorium Swift w atmosferę Ziemi około 3:30 czasu wschodniego w środę. Okno błędu wynosi około 11 godzin. Agencja porzuciła próbę ratunku podjętą wcześniej w tym roku. Statek Link, który miał podnieść teleskop, miał problemy ze sterowaniem położeniem.

Swift nie jest mały. NASA podaje około 3 200 funtów, 5,6 metra (18,4 stopy) wysokości i 5,4 metra (17,7 stopy) szerokości wraz z rozkładanymi panelami słonecznymi. Większość statku powinna spłonąć, ale część elementów prawdopodobnie przetrwa. Według oświadczenia NASA, cytowanego przez The Verge, szansa, że ktokolwiek na Ziemi ucierpi, wynosi około 1 na 2 100. Obszar, na który mogą spaść szczątki, ograniczono do pasa między 20,6 stopnia szerokości południowej a 20,6 stopnia szerokości północnej, bo teleskop ma niskie nachylenie orbity. Burze słoneczne zepchnęły Swifta na niższą orbitę, podaje The Verge, a próba ratunku się nie udała. Teleskop zbudowano na dwuletnią misję podstawową, która miała badać pochodzenie rozbłysków gamma. Zamiast tego przez prawie 22 lata służył jako uniwersalne obserwatorium wielozakresowe.

Dlaczego orbita się obniżyła

Tak wygląda los starzejącego się sprzętu. Misja trwa dłużej niż plan, a potem orbita przestaje współpracować. NASA i Siły Kosmiczne USA zapowiadają, że będą dalej monitorować wejście w atmosferę. Prognozy będą aktualizować na blogu NASA.

Tego samego dnia przyszedł zupełnie inny wynik z drugiego końca astronomii. Próbki przywiezione w 2020 roku przez misję Hayabusa2 agencji JAXA zawierają wszystkie pięć nukleozasad występujących w DNA i RNA, wynika z badania opublikowanego w Nature Astronomy i opisanego przez ScienceDaily 3 listopada. Statek Hayabusa2 dostarczył 5,4 grama nieskażonego materiału. Przed detekcją naukowcy wyekstrahowali związki organiczne wodą i kwasem chlorowodorowym. Międzynarodowy zespół doniósł już o uracylu w tych próbkach w 2023 roku. Nowa praca potwierdza adeninę i guaninę oraz cytozynę, tyminę i uracyl, w mniej więcej podobnych ilościach w obu analizowanych próbkach.

Wynik nie jest odosobniony. ScienceDaily zauważa, że próbki z Bennu przyniesione przez NASA w 2025 roku też zawierały wszystkie pięć nukleozasad. Meteoryt Murchison, który spadł w Australii w 1969 roku, oraz meteoryt Orgueil we Francji z 1864 roku dawały już bogaty zestaw związków organicznych. Macierzyste ciała planetoid przechowują materiał prawie niezmieniony przez około 4 500 000 000 lat. Jest jeden chemiczny szczegół. Murchison jest wzbogacony w puryny, a Bennu i Orgueil zawierają więcej pirymidyn, przy czym uważa się, że na to, które nukleozasady powstaną, wpływa amoniak. Żaden z raportów nie podaje jednego wyjaśnienia tego podziału i autorzy pracy też go tu nie twierdzą.

Teleskopy jako maszyny do danych

Między spadającym satelitą a chemią planetoid kryje się cichsza zmiana w sposobie wykorzystania czasu teleskopów. HPCwire poinformował 2 listopada, że Instytut SETI i Breakthrough Listen wdrożyły platformę Holoscan firmy NVIDIA w Allen Telescope Array w północnej Kalifornii. Układ pozwala agentom programowym sterować instrumentem, korygować napływające dane i uruchamiać modele na strumieniu danych na podstawie polecenia w języku naturalnym. Biblioteka DAQIRI wciąga terabity danych z czujników na sekundę bezpośrednio do pamięci GPU. CyberEther przetwarza sygnały bibliotekami CUDA-X, a orkiestrator Nexus pełni rolę środowiska dla agentów. System obsługuje 2,4 terabita na sekundę na GPU NVIDIA RTX PRO 6000 Blackwell, a wnioskowanie odbywa się na miejscu, obok instrumentu, podaje HPCwire.

Andrew Siemion, który w Instytucie SETI zajmuje katedrę Bernarda M. Olivera ds. SETI i kieruje projektem Breakthrough Listen, powiedział w tym tekście: „Gdy nasze nowe agentowe obserwatoria sięgają w kosmos, to, co znajdą, może mieć znacznie więcej wspólnego z nimi samymi niż z ludźmi, którzy je stworzyli”. Potok przetwarzania osiągnął już to, co HPCwire opisuje jako pierwszą w czasie rzeczywistym detekcję pulsara przez AI, w Mgławicy Kraba. Zespół ocenia teraz otwarte modele, w tym NVIDIA Nemotron, pod obserwatoria, które pewnego dnia mogłyby działać offline po niewidocznej stronie Księżyca.

Odkrycia przychodzą też z danych archiwalnych. Teleskopy Hubble'a i Jamesa Webba NASA znalazły 27 nieznanych wcześniej obiektów transneptunowych, poinformował ScienceDaily 1 listopada, w najgłębszym dotąd przeglądzie tej populacji. Obiekty świecą ponad 100 000 000 razy słabiej niż rzeczy widoczne gołym okiem. Dwie powiązane prace w The Astronomical Journal wykazały mniej małych ciał, niż przewidywały niektóre teorie. Pokazały też kolory pasujące do znacznie większych obiektów w tych samych rejonach. Hubble zbierał światło widzialne, a Webb podczerwień, obserwując ten sam fragment nieba w tym samym czasie.

Dalej od nas WIRED poinformował 1 listopada, że astronomowie z Europejskiego Obserwatorium Południowego znaleźli dysk szczątków wokół białego karła J1328-1450, około 1 600 lat świetlnych od Ziemi, przy użyciu Very Large Telescope. Dysk ma dwa pierścienie gazu rozdzielone przerwą. Dane sugerują, że mogą go kształtować co najmniej dwa ocalałe ciała planetarne, jedno o średnicy kilku kilometrów, a drugie być może tak duże jak Pluton lub Księżyc. Nie potwierdzono, że to dwa osobne obiekty. Inna możliwość jest taka, że struktura pochodzi z różnych części jednego ciała, na przykład ze skorupy i jądra. Droga gwiazdy przez fazę czerwonego olbrzyma do białego karła to ta sama, którą Słońce ma przejść za około 5 000 000 000 lat.

Dla zespołów robotycznych lekcja z szybszych odkryć jest mniej romantyczna. The Robot Report podał 1 listopada, że VicOne znalazł 28 wyników typu zero-day w niecałe dwa dni, prowadząc badania wspomagane AI w oprogramowaniu wspierającym fizyczną sztuczną inteligencję, w tym w projektach utrzymywanych przez Google, NVIDIA i Meta. Po wstępnej walidacji wszystkie 28 sklasyfikowano jako luki zero-day. Liczba może się zmienić po przeglądzie przez dostawców i organy ds. podatności, a część nie ma jeszcze numeru CVE. Dane VicOne wskazują, że 75% wyników dotyczy narzędzi do tworzenia, trenowania, symulacji lub walidacji, czyli etapów przed wdrożeniem robota.