Tylko dwa z 91 krajowych planów adaptacji wspominają o AMOC

Według badania tymi dwoma krajami są Brazylia i Irlandia. Brazylia poświęca osobny blok ostrzeżeniu, że zatrzymanie cyrkulacji mogłoby przesunąć atlantycki pas deszczowy na południe i popchnąć las amazoński ku załamaniu. Irlandia, której łagodny klimat zależy od AMOC, pisze, że „opieranie się wyłącznie na adaptacji może okazać się niewystarczające”, i dochodzi do wniosku, że żaden krajowy plan nie może przygotować na takie punkty krytyczne. Przegląd obejmuje plany zgłoszone do konwencji klimatycznej ONZ do tej pory, więc te dwa przypadki to około 2% całości. Autorzy podają, że prawdopodobieństwo załamania jest bardzo trudne do oszacowania, a czas jego wystąpienia pozostaje wysoce niepewny.

Co oznaczałoby spowolnienie

AMOC przenosi ciepłą wodę z tropików na północ i pomaga regulować temperatury oraz opady daleko poza Atlantykiem. W Europie Północno-Zachodniej utrata tego ciepła mogłaby przynieść zimowe mrozy do -20°C w Londynie. Eksperymenty na modelach klimatycznych, w których prąd zostaje zatrzymany, pokazują średnie osłabienie monsunu zachodnioafrykańskiego o 29% i monsunu letniego nad Indiami o 19%, co zwiększa ryzyko dla żywności i wody w regionach zależnych od deszczu monsunowego.

Pełne załamanie, w którym główne prądy oceaniczne całkowicie zmieniają układ, jest mało prawdopodobne przed 2100 r., twierdzą autorzy. Niedawne badanie, na które się powołują, przewidywało osłabienie AMOC o 50% do końca stulecia przy pośrednim scenariuszu emisji. AMOC zmieniała się gwałtownie już wcześniej: około 17 500 lat temu, po najzimniejszym okresie ostatniego zlodowacenia, prawie całkowicie się zatrzymała.

Niektóre rządy już się przygotowują

Niektóre rządy nie czekają, aż plany krajowe nadrobią zaległości. Islandia uznała załamanie AMOC za ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego, Holandia bada, co spowolnienie oznacza dla jej zabezpieczeń przeciwpowodziowych, a Finlandia analizuje skutki, podał POLITICO. Wielka Brytania wydaje miliony na system wczesnego ostrzegania, a ministrowie krajów nordyckich zaczęli rozmawiać o zagrożeniu.

„Czekanie na absolutną pewność, zanim zaczniemy się przygotowywać, jest nieodpowiedzialne”, powiedział POLITICO islandzki minister klimatu Jóhann Páll Jóhannsson. „To nie chodzi o panikę ani alarmizm”, dodał. „To po prostu odpowiedzialne rządzenie”.

Teresa Ribera, odpowiedzialna w Unii Europejskiej za zieloną transformację, zaproponowała w zeszłym roku dodanie AMOC „do listy skrótów dotyczących bezpieczeństwa narodowego w Europie”.

Dlaczego plany pomijają to ryzyko

Większość inwestycji zakłada wyłącznie stopniowe zmiany, twierdzą badacze. Zbiornik zbudowany na wypadek bardziej zmiennych opadów może wyglądać na złą inwestycję, jeśli pora deszczowa stanie się krótsza i suchsza. Badanie opisuje pięć sposobów, w jakie decydenci mogą się przygotować, między innymi wskazanie inwestycji i krajów najbardziej zagrożonych, testy warunków skrajnych najważniejszych projektów w scenariuszach załamania AMOC oraz stawianie na rozwiązania elastyczne, które da się dostosować, gdy warunki się zmienią.