Pasażerowie polubili biometrię na lotniskach, przepisy wciąż za nią nie nadążają

Na kolejnych lotniskach podróżni spotkają bramki ze skanowaniem twarzy. Kontrole pozostają dobrowolne i nierówne, bo każde państwo ustala własne zasady przekraczania granic. Certyfikacja i testy pozwalają lotniskom udowodnić, że technologia działa, podczas gdy regulatorzy nadrabiają zaległości. Nie wiadomo, czy jakikolwiek rząd uzna cyfrowy dokument za wystarczający zamiennik paszportu na granicy.

Co pokazało badanie

Badanie IATA Global Passenger Survey 2026 zebrało 10 000 odpowiedzi od pasażerów z ponad 200 krajów. 87% z nich stwierdziło zadowolenie ze swoich doświadczeń z biometrią. To najwyższy poziom satysfakcji, jaki badanie zanotowało. Kolejne 78% zadeklarowało, że udostępniłoby dane biometryczne, gdyby dzięki temu nie musiało pokazywać paszportu ani karty pokładowej na punktach kontroli. Zainteresowanie cyfrowymi paszportami było jeszcze większe: 84% chciałoby użyć takiego dokumentu przy odprawie online. Badanie wykazało też, że 58% ankietowanych zetknęło się z biometrią lotniskową w ciągu poprzednich 12 miesięcy.

Entuzjazm ma granice. 59% obawiało się wycieków danych, 49% udostępniania ich innym organizacjom, a 41% niejasnych zasad przetwarzania. Podróżni z Europy byli najmniej zadowoleni i najbardziej ostrożni wobec cyfrowych rozwiązań.

Pierwsze certyfikaty

28 października 2026 r. Hong Kong International Airport i Air New Zealand zostały pierwszymi organizacjami certyfikowanymi w ramach programu One ID IATA. Certyfikat obejmuje tylko określone obszary działania. Nie pozwala linii ani lotnisku omijać przepisów granicznych innego kraju. Operator lotniska w Hongkongu podaje, że od 2021 r. z jego systemu Flight Token skorzystało ponad 93 mln pasażerów. Twierdzi też, że ponad 80% odlatujących pasażerów może z niego korzystać na wszystkich głównych punktach odprawy odlotowej. Air New Zealand przeprowadziła w kwietniu test na trasie Auckland-Hongkong. Pasażerowie udostępniali tam zweryfikowane dane tożsamości za pomocą cyfrowych poświadczeń, a kontrole biometryczne odbywały się w wybranych punktach.

Nick Careen powiedział, że zaufanie jest głównym ograniczeniem. Jest starszym wiceprezesem IATA ds. operacji, bezpieczeństwa i ochrony. Cyfrowa tożsamość może uprościć podróże, mówił, tylko jeśli każda zaangażowana organizacja ufa sposobowi, w jaki pozostałe weryfikują dane i chronią prywatność.

Lotniska nie czekają

1 listopada 2026 r. lotnisko Kempegowda International Airport w Bengaluru rozpoczęło trzymiesięczny międzynarodowy test systemu Digi Yatra. Próbę prowadzi razem z SITA. Mogą w niej wziąć udział obywatele Indii z e-paszportami, którzy lecą Air India lub IndiGo. Platforma Digi Yatra obsługuje już ponad 26,5 mln użytkowników w ruchu krajowym. Test obejmuje wejście do terminala i bramki bezpieczeństwa, z możliwością rozszerzenia na wejście na pokład wybranych lotów. Lotnisko Avram Iancu w Klużu-Napoce zainstalowało 12 automatycznych bramek kontroli granicznej dostarczonych przez SITA. Projekt jest wart 12 084 739 RON bez VAT. Jeden funkcjonariusz policji granicznej może jednocześnie obserwować sześć z tych bramek.

Żaden z tych projektów nie zastępuje kontroli granicznej. Oba lotniska podają, że pasażerowie nadal muszą mieć przy sobie dokumenty fizyczne i przejść kontrolę imigracyjną oraz bezpieczeństwa.

Luka regulacyjna

Careen powiedział, że branża już pokazała, iż cyfrowe poświadczenia podróży działają w praktyce. Teraz rządy muszą zmienić przepisy, żeby na to pozwolić. Sensowne wykorzystanie cyfrowych poświadczeń podróży umieścił między dniem dzisiejszym a 2030 r., a szersze przyjęcie w ciągu trzech do pięciu lat, jeśli przepisy się zmienią. Do podobnego wniosku doszli uczestnicy warsztatów zorganizowanych przez Cambridge DPI Regulatory Programme i Alan Turing Institute. Transgraniczna tożsamość cyfrowa mogłaby zostać szeroko wdrożona już teraz, bo względy techniczne na to pozwalają. Wstrzymują ją kwestie zarządzania i regulacji.

Parlamentarzyści europejscy i organizacje społeczne powiedzieli POLITICO, że proponowane uprawnienia Frontexu zagrażają wolności słowa. Plan pozwoliłby unijnej agencji granicznej monitorować media społecznościowe pod kątem treści, które pomagają w nielegalnym przekraczaniu granicy albo do niego zachęcają.

Na co patrzeć

Pilotaż w Bengaluru potrwa 90 dni od 1 listopada 2026 r. Sprawdzi niezawodność sprzętu, szybkość obsługi pasażerów i synchronizację danych. Liczba 93 mln w Hongkongu i wskaźnik 80% uprawnionych to dane podane przez samego operatora, a nie niezależny pomiar zaoszczędzonego czasu. IATA informowała też o testach z Japan Airlines i IndiGo, które połączyły różne portfele i systemy podróży. Były to jednak testy koncepcji, nie wdrożenia.