NASA wraca do pytania o serwisowanie Hubble'a, a Swift spada na Ziemię

NASA wraca do pytania o serwisowanie

Zapytanie o informacje dotyczy tego, co „serwisowanie w przestrzeni kosmicznej” mogłoby dać Hubble'owi. Wśród opcji jest podniesienie orbity teleskopu, która obniża się z powodu oporu atmosfery, albo misja rozszerzająca jego możliwości.

Dokument dopuszcza też odwrotny scenariusz. NASA wymieniła „bezpieczne, kontrolowane wejście w atmosferę Ziemi albo usunięcie z orbity po zakończeniu misji Hubble'a” wśród wariantów, do których branża może się odnieść.

Jared Isaacman, który został administratorem NASA w grudniu 2025 r., powiedział w oświadczeniu agencji z 30 października, że wyniki naukowe Hubble'a oznaczają, iż agencja powinna „patrzeć na każdą rozsądną okazję, żeby dostarczał je jak najdłużej”. Na X dodał, że „nadal warto badać opcje”, i przypomniał, że NASA rozważała wcześniej znacznie tańsze rozwiązanie. Jego zdaniem misję serwisową trzeba zestawić z kosztem wyniesienia nowego obserwatorium.

To zmiana. W 2022 r. Isaacman, wtedy miliarder i przedsiębiorca technologiczny, proponował wysłanie misji serwisowej do Hubble'a sprzętem SpaceX. NASA odmówiła i wskazała na ryzyko dla zdrowego obserwatorium.

Dorobek Hubble'a jest powodem, dla którego pytanie wraca. Jego obserwacje pomogły pokazać, że wszechświat rozszerza się coraz szybciej, a za tę pracę przyznano Nagrodę Nobla.

Dlaczego Hubble wciąż jest wart sporu

Hubble nie jest jeszcze eksponatem muzealnym. Astronomowie co roku składają wnioski o około siedem razy więcej czasu obserwacyjnego, niż jest dostępne, podała NASA we wrześniu. Obserwacje teleskopu posłużyły co najmniej 23 000 prac naukowych, wynika z danych agencji.

Nowa nauka wciąż napływa. Zespół prześledził Ogon Kota, strukturę wychodzącą z dysku szczątków wokół Beta Pictoris, 63 lata świetlne od nas, korzystając z 14 lat danych Hubble'a. Badacze doszli do wniosku, że powstała prawdopodobnie w zderzeniu dwóch obiektów wielkości Plutona. Hubble i Webb, patrząc na ten sam fragment nieba, znaleźli też 27 nieznanych wcześniej obiektów transneptunowych w najgłębszym dotąd przeglądzie tego obszaru.

Teleskop wystrzelono w kwietniu 1990 r., a partnerem była Europejska Agencja Kosmiczna. Astronauci promów serwisowali go pięć razy, ostatnio w 2009 r.

Termin wyznacza opór atmosfery

NASA podaje, że Hubble wejdzie w atmosferę Ziemi samoczynnie w 2033 lub 2034 r. Każda próba serwisowania musiałaby więc polecieć w 2032 r.

Zapytanie o informacje do niczego nie zobowiązuje. NASA nie podała, ile kosztowałaby misja serwisowa ani która firma by ją wykonała. Najbliższy cenowo przykład komercyjnego podniesienia orbity to 30 mln dol., które NASA przeznaczyła na próbę przy Swift.

Swift pokazuje, jak ratunek może się nie udać

Ta próba się nie powiodła. NASA współpracowała z Katalyst Space Technologies przy misji podniesienia orbity Obserwatorium Neila Gehrelsa Swift, które również opadało ku Ziemi. Statek LINK firmy Katalyst wystartował latem bez problemów, ale kłopoty z kontrolą uniemożliwiły mu spotkanie ze Swiftem.

Swift znalazł się w punkcie bez odwrotu na wysokości 275 km 20 października i został wyłączony. W czerwcu było to około 340 km.

Nie ma już napędu. Obserwatorium nie może się podnieść ani skierować ku kontrolowanemu lądowaniu. Wystartowało w 2004 r., działało 22 lata przy dwuletniej planowanej żywotności i wykryło co najmniej 1 400 supernowych. Ważący 1,5 tony statek, wielkości minibusa ze skrzydłami paneli słonecznych, leci teraz z prędkością około 8 km na sekundę.

Prognozy wciąż się różnią. Finansowany przez NASA program SWORD podał wejście w atmosferę na około 4:37 rano czasu AEDT 4 listopada, z dokładnością do kilku godzin, a Aerospace Corporation wskazała 20:11 czasu AEDT, z dokładnością do 12 godzin. Orbita Swifta trzyma się w granicach około 21 stopni od równika, a w tym pasie jest głównie ocean, choć przecina też zamieszkane części Afryki, Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz Ameryki Łacińskiej.

Brad Tucker z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego ujął to wprost. „Jeśli 70% Ziemi to ocean, to 30% to ląd. Czyli trzy razy na dziesięć spada na ląd, nie na ocean”.

Swift wpisuje się też w szerszy trend. Darren McKnight z LeoLabs powiedział Space.com, że co roku w atmosferę wchodzi 10 razy więcej obiektów niż pięć lat temu. Dean Sladen z Accu Components dodał, że koniec zwykle przychodzi w ciągu kilku minut, gdy satelita opadnie do około 120 km, a większość kadłuba topi się i odparowuje. Na powierzchnię mogą dotrzeć sześć ciężkich kół reakcyjnych i wytrzymalsze części teleskopu.

Co dalej

Miejsce upadku pozostanie niepewne do ostatnich orbit.

W sprawie Hubble'a ruch należy do NASA. Agencja nie wyznaczyła daty wyboru między podniesieniem orbity a usunięciem teleskopu ani nie powiedziała, kto miałby za któryś wariant zapłacić.