Portugalia zaczyna budowę linii dużych prędkości Lizbona-Porto, a katastrofa w Hiszpanii stawia pytania o bezpieczeństwo

Dla podróżnych gotowa linia skróci przejazd z Lizbony do Porto do godziny i 15 minut. Podróż Lizbona-Madryt ma zająć około trzech godzin do 2034 r.

Dla podatników i regulatorów ostrzeżeniem jest Hiszpania. Śmiertelna katastrofa w Urdzie pokazuje, że modernizacja sygnalizacji może odstawać od budowy o lata. Unijne pieniądze mogą też być powiązane z umowami, a nie z działającymi systemami. Portugalia nie podała, ile będzie kosztować cała linia ani kiedy otworzy się cała trasa. Kontrast z Hiszpanią jest wyraźny i wpłynie na ocenę portugalskiego projektu. 28 października w Urdzie w prowincji Toledo zderzyły się dwa pociągi dużych prędkości.

Portugalia zaczyna pierwszy odcinek

Prace ruszyły na odcinku od Porto-Campanhã do Oiã w dystrykcie Aveiro. To 71 km nowej linii dużych prędkości.

Umowę koncesyjną na ten odcinek podpisano 29 lipca 2025 r. Inwestycja jest warta około 2 mld euro. Pakiet finansowania obejmuje 875 mln euro z Europejskiego Banku Inwestycyjnego i 480 mln euro z Instrumentu „Łącząc Europę”. Odcinek obejmuje nowy most drogowy i kolejowy nad Douro oraz nową stację Vila Nova de Gaia-Santo Ovídio. Zakłada też rozbudowę i przebudowę stacji intermodalnej Porto-Campanhã. Odcinek jest częścią linii dużych prędkości Lizbona-Porto.

Przejazd z Lizbony do Porto ma trwać godzinę i 15 minut.

Rząd wpisuje projekt w strategię lotniskową kraju. Wspiera nowe lotnisko w Lizbonie i chce wzmocnić połączenia kolejowe z Hiszpanią. Celem rządu jest trzygodzinna podróż Lizbona-Madryt do 2034 r. Miguel Pinto Luz, minister infrastruktury i mieszkalnictwa Portugalii, powiedział: „Obok nowego lotniska w Lizbonie linie dużych prędkości to największe projekty infrastrukturalne, jakie kraj podejmie w tym stuleciu”.

Katastrofa w Hiszpanii zaostrza pytania o bezpieczeństwo

Relacja na żywo BBC podała co najmniej 68 zabitych. Ta liczba różni się od bilansu tymczasowego, na który powołał się Brussels Signal. Portal podał 69 zabitych i ponad 200 rannych, powołując się na hiszpańskie służby badające wypadki kolejowe. W zderzeniu uczestniczyły pociąg AVE państwowej spółki Renfe i skład Iryo. Oba jechały linią Madryt-Sewilla. Wstępne ustalenia mówią, że stary system sygnalizacji LZB zawiódł o 8:31, 22 minuty przed katastrofą. To drugi śmiertelny wypadek na tej linii w tym roku. 18 stycznia w pobliżu Adamuz w prowincji Córdoba zginęło 46 osób.

Unijne pieniądze i luka w ERTMS

Korytarz miał działać na ERTMS poziomu 2. To Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym. Miał zastąpić niemieckie urządzenia LZB zainstalowane przed wystawą Expo w Sewilli w 1992 r.

Hiszpański minister transportu Óscar Puente powiedział, że fizyczny montaż ERTMS poziomu 2 zakończono w czerwcu 2026 r. System wciąż wymagał testów i autoryzacji. Nie miał działać przed początkiem 2027 r. Puente odrzucił zarzuty, że Madryt raportował postęp, podczas gdy pasażerowie jeździli na starych urządzeniach. Powiedział: „Unia Europejska nie jest oszukiwana, otrzymuje świadectwa zakończenia prac”. Komisja Europejska powiedziała Brussels Signal, że środki przeznaczone na dokończenie prac nie przeszły jeszcze jej oceny. W ramach celu 85 hiszpańskiego planu odbudowy Hiszpania kwalifikowała się do unijnych pieniędzy, udowadniając, że prawnie przyznała kontrakty na modernizację kolei. Pieniądze wypłacono na etapie zamówień. Żadna nowa sygnalizacja nie weszła do eksploatacji.

W październiku 2021 r. Adif Alta Velocidad przyznał Thales España kontrakt wart 93,8 mln euro na montaż ERTMS poziomu 2 na linii Madryt-Sewilla. Przetarg przewidywał 52 miesiące realizacji. Termin minął w lutym 2026 r.

Co dalej

Puente miał stawić się w parlamencie 3 listopada. Opozycyjna Partia Ludowa domagała się jego dymisji. Nowa sygnalizacja na korytarzu ruszy nie wcześniej niż na początku 2027 r.

W Portugalii pierwsze 71 km linii Lizbona-Porto jest już w budowie. Rząd nadal chce trzygodzinnej podróży Lizbona-Madryt do 2034 r. Żadna z tych liczb nie jest datą ukończenia całej trasy.