GSLV-F18 umieścił NVS-03 na orbicie, NavIC znów ma cztery satelity

Co poleciało i kiedy

GSLV-F18 wystartował z drugiej platformy startowej w Satish Dhawan Space Centre w Sriharikocie o 23:51 czasu indyjskiego 30 października. ISRO potwierdziła oddzielenie satelity na orbitę transferową geosynchroniczną około 18 minut później.

NVS-03 to trzeci satelita drugiej generacji serii NVS. Ta flota ma zastąpić statki IRNSS pierwszej generacji i utrzymać działanie NavIC. Misja była 20. lotem GSLV, trzystopniowej rakiety o wysokości nieco poniżej 50 metrów, która może wynieść około 2 250 kg na orbitę transferową geosynchroniczną. Przewodniczący ISRO V. Narayanan podał parametry wstrzyknięcia na konferencji prasowej następnego dnia. Perygeum wyniosło 170,31 km wobec planowanych 170,36 km, a apogeum 38 080 km wobec planowanych 37 247 km. Nazwał ten wynik jedną z najlepszych dokładności osiągniętych przez jakąkolwiek rakietę nośną. Doniesienia o masie satelity się różnią: w materiale ISRO podano 2 240 kg, kilka redakcji podało około 2 250 kg, a inne 2 232 kg.

Lot ustanowił też rekord czasu przygotowania. Odbył się 56 dni po GSLV-F17, który we wrześniu wyniósł misję EOS-05. To najkrótsza przerwa między dwoma startami GSLV. Sposób liczenia nie jest w doniesieniach jednolity. 20 lotów GSLV ogółem obejmuje sześć startów wcześniejszej wersji Mark I, wycofanej w 2010 roku, i 14 startów Mark II, z których 12 było udanych.

Dlaczego cztery satelity to liczba, która ma znaczenie

Przed startem NavIC miała trzy sprawne satelity: IRNSS-1B, IRNSS-1I i NVS-01. To wystarczało do rozprowadzania sygnału czasu, ale nie do ustalenia pozycji bez pomocy innego systemu.

Braki narastały etapami. NVS-02 dotarła na orbitę transferową w styczniu 2025 roku, ale nie poleciała dalej, bo zawory sterujące przepływem utleniacza nie otworzyły się i nie można było odpalić silników. Awaria przesunęła planowane starty NVS-03, NVS-04 i NVS-05. W marcu 2026 roku zatrzymał się ostatni działający zegar atomowy na IRNSS-1F, co wyłączyło kolejnego satelitę z usługi pozycjonowania. Gdy GSLV-F18 wyjeżdżał na platformę, konstelacji brakowało jednego satelity do minimum potrzebnego do samodzielnego ustalania pozycji.

Narayanan podsumował to po starcie bez ogródek. „Mamy już trzy sprawne satelity, ale z tym satelitą osiągamy minimum potrzebne do przywrócenia usług PNT NavIC”, powiedział.

Poprawka zabrana na pokład

ISRO nie powtórzyła po prostu sekwencji napędowej z NVS-02. Wysłała NVS-03 z trzema zaworami pirotechnicznymi już otwartymi. Narayanan powiedział, że krajowy komitet pod przewodnictwem byłego szefa ISRO Kirana Kumara potwierdził zmianę w testach drgań i wstrząsów. Panel ustalił, że awaria NVS-02 wynikała z sygnału sterującego, który nie dotarł do zaworu pirotechnicznego na linii utleniacza, najprawdopodobniej z powodu rozłączenia styku złącza.

Ładunek to skromne ulepszenie względem NVS-01. NVS-03 ma własny rubidowy zegar atomowy zbudowany przez Space Applications Centre obok zegarów kupionych, a do dotychczasowych transmisji L5 i w paśmie S dochodzi sygnał nawigacyjny L1. Narayanan powiedział, że dwa własne zegary atomowe już pracują na orbicie, a trzeci poleciał właśnie na NVS-03. Zasięg określono jako obszar Indii plus region sięgający około 1 500 km poza granice kraju. NavIC oferuje standardową usługę pozycjonowania dla cywilów i szyfrowaną usługę ograniczoną dla uprawnionych użytkowników. Misja zbiega się też z rządowymi przepisami Legal Metrology (Indian Standard Time) Rules, 2026, które mają uszczelnić infrastrukturę pomiaru czasu w kraju.

Co L1 zmienia dla odbiorników

L1 to częstotliwość, z której korzysta już większość odbiorników nawigacyjnych. Nasłuchują jej GPS i większość smartfonów. Dodanie jej do sygnałów L5 i pasma S NavIC oznacza, że dostępne w handlu urządzenia mogą odbierać indyjską konstelację bez specjalnego sprzętu. L5 służy dokładniejszej nawigacji, pasmo S niesie regionalną usługę NavIC, a odbiorniki odbierające L1 i L5 mogą łączyć oba sygnały, żeby korygować opóźnienie atmosferyczne.

To nie znaczy, że NavIC pojawi się w telefonach w tym roku. Zapytany, kiedy usługa trafi do cywilnych aparatów, Narayanan odpowiedział, że stanie się to po ukończeniu pełnej konstelacji siedmiu satelitów. Segment naziemny już obsługuje ruch. W czasie rzeczywistym śledzi się około 10 400 lokomotyw i 64 000 łodzi rybackich, a w pojazdach zamontowano 15 lakh urządzeń śledzących. W ramach programu Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana ISRO chce w ciągu sześciu miesięcy objąć 100 000 łodzi rybackich.

Co dalej

Satelita nie jest jeszcze na pozycji roboczej. Pierwszy manewr podniesienia orbity trwał 36 minut i 15 sekund 31 października. Manewr podniósł orbitę z elipsy wstrzyknięcia do apogeum 37 833,4 km, a kolejne manewry mają doprowadzić satelitę na orbitę geosynchroniczną. Docelowa pozycja to 32,5 stopnia długości wschodniej, a projektowy czas pracy satelity wynosi 12 lat.

Narayanan powiedział, że NVS-04 jest planowana za pięć miesięcy, a NVS-05 za 10, co da konstelację sześciu satelitów. Pełna usługa regionalna wymaga siedmiu satelitów. ISRO ma też w tym roku obrachunkowym pięć kolejnych startów, w tym pierwszą bezzałogową misję Gaganyaan.